Ngày 08/3/2016, Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa đã có công văn số 463/SYT-NVY về việc bổ sung bệnh do vi rút Zika vào danh mục các bệnh truyền nhiễm nhóm B của Luật phòng, chống bệnh truyền nhiễm.
Bệnh do vi rút Zika là bệnh truyền nhiễm cấp tính do muỗi truyền (muỗi Aedes truyền bệnh sốt xuất huyết). Vi rút này được phát hiện đầu tiên trên khỉ vào năm 1947 tại khu rừng Zika của Uganda, sau đó phát hiện trên muỗi Aedes tại nước này vào năm 1948. Năm 1952, phát hiện đầu tiên trên người tại Uganda và Tanzania thuộc khu vực châu Phi. Bệnh do vi rút Zika có thời gian ủ bệnh từ 3-12 ngày, người mắc bệnh thường có biểu hiện sốt, phát ban và một số triệu chứng khác như đau cơ, nhức đầu, đau mắt. Hầu hết các trường hợp mắc bệnh đều có khả năng hồi phục hoàn toàn, tuy vậy khoảng 80% trường hợp nhiễm vi rút không có biểu hiện triệu chứng. Song đáng chú ý là hiện nay đã có sự gia tăng đáng kể các trường hợp mắc chứng não nhỏ ở trẻ sơ sinh tại các khu vực có dịch bệnh do vi rút Zika lưu hành. Ngoài phương thức lây truyền chủ yếu của vi rút Zika qua muỗi Aedes, còn một số bằng chứng cho thấy vi rút có thể lây truyền qua đường máu, tình dục và từ mẹ sang con. Hiện bệnh chưa có thuốc điều trị và vắc xin phòng bệnh.
Theo Bộ Y tế, qua hệ thống báo cáo giám sát đến ngày 14/3/2016, nước ta chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do vi rút Zika. Bộ Y tế nhận định, dự báo căn cứ vào tình hình và đặc điểm dịch tễ của bệnh, nguy cơ dịch có thể ghi nhận, xâm nhập vào Việt Nam cũng như có khả năng bùng phát thành dịch lớn tại cộng đồng nếu không chủ động triển khai các biện pháp phòng chống do hiện nay vi rút Zika đã được ghi nhận tại một số nước trong khu vực Đông Nam Á, trong khi đó nước ta có sự giao lưu, thương mai, du lịch với các quốc gia đang có dịch là rất lớn. Người dân không có miễn dịch đối với vi rút Zika. Nước ta lưu hành bệnh sốt xuất huyết cùng với sự lưu hành của loại muỗi Aedes, đây cũng là loại muỗi truyền vi rút Zika. Nhiều trường hợp bệnh không có biểu hiện triệu chứng (khoảng 80%) do vậy rất khó phát hiện, chẩn đoán khống chế dịch. Hiện chưa có vắc xin phòng bệnh, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, các biện pháp phòng bệnh và phương pháp xét nghiệm chẩn đoán nhanh.
Cũng theo Bộ Y tế trong thời gian qua, Việt Nam đã ngăn chặn thành công nhiều bệnh nguy hiểm mới nổi, các bài học kinh nghiệm được chỉ ra đó là có sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Ban chỉ đạo quốc gia phòng chống dịch bệnh ở người và hỗ trợ tích cực của các Tổ chức quốc tế. Phối hợp chặt chẽ giữa các Bộ, ngành, đoàn thể, huy động toàn bộ hệ thống chính trị vào công tác phòng chống dịch. Chủ động chuẩn bị các hoạt động phòng chống đại dịch từ trung ương đến địa phương: giám sát, thu dung, điều trị, dự trữ thuốc, vật tư, trang thiết bị. Chia sẻ kịp thời thông tin giữa các đơn vị trong nước và quốc tế về tình hình dịch và các biện pháp phòng, chống dịch. Chủ động cung cấp thông tin cho các đơn vị thông tấn, báo chí để định hướng thông tin và tuyên truyền cho người dân áp dụng các biện pháp phù hợp. Phân tuyến điều trị, tránh hiện tượng quá tải cục bộ tại các bệnh viện tuyến cuối, tập trung các nguồn lực điều trị không để xảy ra tử vong ngay từ ca bệnh đầu tiên. Xây dựng kế hoạch phòng chống dịch theo các tình huống dịch để có các biện pháp ứng phó phù hợp. Các phòng xét nghiệm xác định kịp thời chủng vi rút gây bệnh và các biến đổi của vi rút để có các biện pháp đáp ứng phù hợp. Việc phòng chống dịch bệnh do muỗi Aedes truyền cần sự tham gia của cộng đồng trong việc diệt muỗi và loại trừ ổ chứa bọ gậy/loăng quăng.
Theo kế hoạch hành động phòng chống dịch bệnh do vi rút Zika tại Việt Nam, mục tiêu cụ thể đặt ra có 3 tình huống, đó là, đối với tình huống 1 chưa ghi nhận ca bệnh tại Việt Nam, mục tiêu là phát hiện sớm ca bệnh xâm nhập tại Việt Nam để xử lý triệt để, tránh lây lan ra cộng đồng; tình huống 2 ghi nhận ca bệnh rải rác tại Việt Nam, khoanh vùng, xử lý kịp thời triệt để ổ dịch nhằm hạn chế thấp nhất việc lây lan ra cộng đồng; tình huống 3 dịch lây lan trong cộng đồng, đáp ứng nhanh, khoanh vùng, xử lý kịp thời nhằm giảm thiểu tối đa các trường hợp mắc, biến chứng và tử vong.
Mai Trang