Ngày 15/8/2022, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 104-NQ-CP về lộ trình tăng số lượng vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng giai đoạn 2021-2030, đưa vắc xin phòng bệnh do vi rút Rota từ năm 2022.
Nghị quyết cho phép các tỉnh, thành phố có khả năng cân đối ngân sách địa phương mua vắc xin theo lộ trình, địa phương bố trí kinh phí tổ chức triển khai tiêm chủng tại địa phương.
Văn bản số 1810/BYT-KHTC ngày 3/4/2023 của Bộ Y tế triển khai thực hiện các nhiệm vụ thuộc Chương trình mục tiêu Y tế - Dân số chuyển thành nhiệm vụ chi thường xuyên. Sử dụng ngân sách địa phương và các nguồn huy động hợp pháp khác để triển khai mua sắm, cung ứng vắc xin phòng bệnh do vi rút Rota giai đoạn 2021-2030 theo Nghị quyết số 104-NQ-CP ngày 15/8/2022 của Chính phủ.
Theo chỉ đạo của Viện Vệ sinh – Dịch tễ Trung ương vào tháng 3/2023, các tỉnh sẽ bắt đầu triển khai vắc xin Rota từ quý 4 năm 2023. Đề xuất GAVI hỗ trợ 20% số lượng vắc xin năm đầu, 80% số vắc xin còn lại sẽ do địa phương tự cung ứng. Từ năm 2024 tỉnh chủ động cung ứng 100% số vắc xin Rota.
Ở khu vực miền Trung hiện có tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, TP Đà Nẵng, Bình Định và Khánh Hòa đăng ký triển khai vắc xin Rota trong quý 4/2023. Theo Viện Vệ sinh – Dịch tễ Trung ương, số vắc xin 20% do GAVI tài trợ cho 06 tỉnh miền Trung là 12.589, như vậy các tỉnh phải mua là 50.355 liều, trong đó tỉnh Khánh Hòa phải mua cung ứng là 16.832 liều.
Hiện nay theo Cục Quản lý Dược – Bộ Y tế, có 3 vắc xin Rota hiện lưu hành tại Việt Nam gồm Rotavin, Rotarix và RotaTeq. Cả 03 loại đều có đường dùng là uống. Số liều vắc xin cần tiêm chủng Rotavin và Rotarix là 2 liều còn RotaTeq là 3 liều.
Viện Vệ sinh – Dịch tễ Trung ương đề nghị các tỉnh cần cập nhật tiến độ phê duyệt các cấp với chương trình tiêm chủng mở rộng, phối hợp để được hỗ trợ kỹ thuật trong quá trình triển khai vắc xin mới cho trẻ em. Đề xuất Bộ Y tế xem xét đưa vắc xin Rota vào danh mục mua sắm tập trung tại tuyến Trung ương.
Tiêu chảy cấp do Rota vi rút là bệnh cấp tính. Rota vi rút sống bền vững trong môi trường, có thể sống nhiều giờ trên bàn tay và nhiều ngày trên bề mặt rắn. Trẻ bị bệnh ban đầu đi cầu phân lỏng 4 lần/ngày, sau đó tiến triển nôn ói, tiêu chảy, đau bụng, mất nước dẫn đến trụy mạch và tử vong nếu không được điều trị kịp thời.
Cụ thể, sau khi bị nhiễm bệnh tiêu chảy cấp khoảng 1-2 ngày, trẻ có triệu chứng nôn và tiêu chảy, nôn xuất hiện trước tiêu chảy khoảng 6-12 giờ, kéo dài 2-3 ngày. Trẻ nôn nhiều vào ngày đầu, giảm dần khi bắt đầu tiêu chảy. Tiêu chảy tăng lên vài ngày, sau đó giảm dần, kéo dài 3-9 ngày. Triệu chứng kèm theo như sốt, đau bụng, ho, chảy nước mũi.
Trẻ rất dễ bị mất nước, nếu không chăm sóc thích hợp sẽ trụy mạch, tử vong. Do vậy, cha mẹ phải bù nước điện giải hợp lý cho trẻ, quan sát nếu trẻ khát nước, môi khô, lưỡi khô, da khô, tiểu ít, quấy khó cần đưa đến cơ sở y tế điều trị kịp thời.
Rota vi rút tồn tại trong môi trường ô nhiễm, qua thực phẩm, vật dụng nhiễm bẩn. Vi rút Rota xâm nhập qua đường tiêu hóa, một số ít qua đường hô hấp. Vi rút lây từ người sang người qua đường phân miệng.
Thời gian ủ bệnh từ 1-7 ngày, trung bình 2-3 ngày kể từ khi vi rút xâm nhập vào cơ thể. Thời kỳ lây truyền có thể kéo dài đến 3 tuần, thường là 7-8 ngày kể từ lúc bệnh bắt đầu.
Độ tuổi trẻ dễ bị mắc bệnh Rota vi rút là từ 3-6 tháng đến 2 tuổi. Để phòng bệnh cần đảm bảo vệ sinh nguồn nước, ăn uống theo quy định vệ sinh an toàn thực phẩm, không ăn các loại thịt chưa nấu chín, rau quả cần rửa sạch. Luôn thực hiện các thói quen vệ sinh ăn uống, rửa tay trước khi ăn, vệ sinh dụng cụ dùng cho trẻ ăn, nhất là trẻ dưới 6 tháng tuổi. Người mẹ phải giữ gìn vệ sinh tốt trong thời gian cho con bú.
Cần sát khuẩn, tẩy uế những chất thải đồ dùng liên quan của bệnh nhân. Quản lý phân, xử lý phân thật tốt, không dùng phân tươi bón cây.
Để phòng bệnh chủ động cần uống vắc xin Rota cho trẻ từ 02 tháng tuổi. Theo khuyến cáo của Viện Vệ sinh – Dịch tễ Trung ương, phụ huynh cần đưa trẻ đi tiêm vắc xin đúng lịch, đừng trì hoãn lịch tiêm sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm khác như cúm, sởi, thủy đậu, viêm phổi.
Trong 05 năm đầu đời, trẻ mới xây dựng hệ miễn dịch hoàn thiện, vì vậy tiêm chủng đầy đủ là biện pháp tăng cường sức đề kháng hiệu quả với trẻ.
Đối với rửa tay, cần rửa tay trong các trường hợp sau: Khi đi đại tiện; sau khi vệ sinh cho trẻ đi đại tiện; sau khi dọn phân cho trẻ; trước khi chuẩn bị thức ăn và trước khi ăn. Rửa tay với xà phòng và có đủ nước để xả./.
Hoa Đăng