Điều trị HIV bằng thuốc kháng vi rút (ARV) là phương pháp hiệu quả nhất hiện nay giúp người nhiễm HIV duy trì sức khỏe, giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội và ngăn lây truyền cho người khác. Khi tuân thủ điều trị đúng cách, lượng vi rút trong máu người bệnh giảm xuống mức “không phát hiện được tải lượng vi rút”, đồng nghĩa với việc HIV không còn lây qua đường tình dục – nguyên tắc được quốc tế công nhận là “Không phát hiện = Không lây truyền” (U=U).
Tuy nhiên, để đạt được kết quả này, yếu tố quan trọng hàng đầu chính là tuân thủ điều trị tuyệt đối phác đồ điều trị: uống thuốc đúng liều, đúng giờ mỗi ngày và tái khám định kỳ theo lịch hẹn. Nếu người bệnh bỏ thuốc hoặc uống không đều, vi rút sẽ nhanh chóng tăng trở lại, làm suy giảm hệ miễn dịch, dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội và có thể gây tình trạng kháng thuốc, khiến việc điều trị về sau khó khăn và tốn kém hơn.
Theo số liệu của ngành y tế Khánh Hòa, trong 6 tháng đầu năm 2025, toàn tỉnh có 21 bệnh nhân phải dừng hoặc bỏ điều trị ARV. Đây là con số đáng lưu ý, bởi mỗi trường hợp bỏ trị không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người bệnh mà còn làm gia tăng nguy cơ lây truyền HIV trong cộng đồng. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này khá đa dạng: từ tác dụng phụ của thuốc, khó khăn về kinh tế, điều kiện đi lại bất tiện cho đến tâm lý lo ngại bị kỳ thị.
Các chuyên gia nhấn mạnh, thay vì tự ý dừng thuốc, người bệnh cần trao đổi kịp thời với bác sĩ hoặc nhân viên y tế để được tư vấn và hỗ trợ giải pháp phù hợp. Thực tế cho thấy, ngành y tế cùng các nhóm hỗ trợ cộng đồng đã triển khai nhiều biện pháp giúp duy trì việc điều trị, như: nhắc lịch uống thuốc hằng ngày, cấp thuốc nhiều tháng cho bệnh nhân ở xa, sắp xếp nhận thuốc tại cơ sở gần nơi ở, tư vấn xử trí tác dụng phụ và tổ chức các hoạt động đồng hành, chia sẻ.
Thuốc thuốc kháng vi rút (ARV) trong điều trị HIV
Gia đình, bạn bè cũng đóng vai trò quan trọng khi động viên và tạo điều kiện để người bệnh duy trì việc uống thuốc hằng ngày. Sự đồng cảm và giảm kỳ thị từ cộng đồng cũng là yếu tố then chốt để khuyến khích người bệnh gắn bó lâu dài với điều trị.
HIV không còn là “án tử” nếu được phát hiện sớm và tuân thủ điều trị ARV đúng cách. Người nhiễm HIV hoàn toàn có thể sống khỏe mạnh, làm việc, học tập và chăm sóc gia đình như những người khác. Ngược lại, việc bỏ điều trị sẽ khiến bệnh tiến triển nhanh hơn và tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
Thông điệp “tuân thủ điều trị là chìa khóa để sống khỏe” không chỉ nhấn mạnh trách nhiệm của người bệnh đối với bản thân, mà còn khẳng định vai trò của mỗi cá nhân trong việc bảo vệ người thân và cộng đồng. Nếu mỗi người bệnh kiên trì uống thuốc hằng ngày, cùng với sự hỗ trợ đồng bộ từ gia đình, xã hội và ngành y tế, mục tiêu kiểm soát và tiến tới chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030 hoàn toàn có thể đạt được.
Quốc Huy