Vừa qua, Viện Nghiên cứu Phát triển xã hội đã tổ chức họp tổng kết thực hiện kế hoạch năm 2022 và triển khai kế hoạch hoạt động năm 2023 dự án tăng cường năng lực cho cấp cơ sở chuẩn bị sẵn sàng và ứng phó đại dịch COVID-19 tại Việt Nam.
Theo Ts Khuất Thu Hồng – Giám đốc dự án, dự án có 4 mục tiêu cụ thể: Một là nâng cao năng lực của chính quyền địa phương và các bên liên quan trong việc hợp tác liên ngành để chuẩn bị và ứng phó với COVID-19 hoặc các sự kiện y tế khẩn cấp khác; hai là nâng cao năng lực của các trạm y tế gồm phòng ngừa lây nhiễm, duy trì các dịch vụ y tế cơ bản trong bối cảnh dịch bệnh, hỗ trợ điều trị và chuyển tuyến các ca nhiễm; ba là nâng cao năng lực truyền thông nguy cơ cho lực lượng tuyến đầu, nâng cao nhận thức và kiến thức để thay đổi thái độ và thực hành của người dân nhất là nhóm dễ bị tổn thương trong dự phòng lây nhiễm, theo dõi và chăm sóc sức khỏe tại nhà; bốn là giảm tác động của COVID-19 đối với các cá nhân bị ảnh hưởng nhiều nhất ở các nhóm dân số dễ bị tổn thương. Dự án được thực hiện tại tỉnh Vĩnh Phúc, Khánh Hòa và Long An. Tại tỉnh Khánh Hòa dự án triển khai tại TP Nha Trang, thị xã Ninh Hòa và huyện Cam Lâm.
Các hợp phần của dự án nhằm nâng cao năng lực phối hợp liên ngành, năng lực của trạm y tế xã, năng lực về truyền thông nguy cơ, thực hiện các hoạt động và sáng kiến truyền thông cộng đồng, thiết lập mạng lưới tình nguyện viên cộng đồng của các nhóm dễ bị tổn thương, nâng cao năng lực, triển khai các sáng kiến hỗ trợ những người bị ảnh hưởng nặng nhất bởi COVID-19.
Ts Hoàng Tú Anh – Trung tâm sáng kiến sức khỏe và dân số - Đơn vị tư vấn thực hiện đánh giá đầu kỳ dự án đã triển khai. Khảo sát 710 người dân tại 18 xã chọn ngẫu nhiên của 3 tỉnh, phát phiếu tự điền 137 trạm y tế, 190 cán bộ xã, phỏng vấn sâu 36 cán bộ xã, thôn, 16 thảo luận nhóm với người dân, người lao động nhập cư, người dân tộc thiểu số, người cao tuổi và người nhiễm HIV.
Ts Hoàng Tú Anh cho biết, kết quả khảo sát cho thấy phần lớn người dân hài lòng với các hướng dẫn của nhân viên y tế, các hướng dẫn phù hợp, cụ thể, hữu ích và dễ áp dụng. Có 2,6% người dân cho rằng không biết thông tin của nhân viên y tế xã; 3,5% nói rằng có thông tin nhưng không liên hệ được; 2,1% người dân liên hệ nhưng không có được thông tin như mong muốn; 71% người dân liên hệ dễ dàng và được cung cấp thông tin như mong muốn, còn lại 21,2% không đánh giá được vì chưa liên hệ.
Đối với theo dõi sức khỏe bà mẹ, có 30 người mang thai trong giai đoạn dịch COVID-19 tham gia khảo sát, có 60,4% duy trì khám thai theo lịch, 100% thai phụ và người nhà được thông báo đầy đủ về việc thay đổi dịch vụ, ở tỉnh Long An khi dịch lan rộng tỉnh đã quyết định đóng toàn bộ cơ sở y tế, chỉ nhận điều trị bệnh nhân COVID-!9, có 01 huyện mà cả huyện chỉ có 01 bệnh viện tư nhân được mở để đỡ đẻ.
Đối với việc khám chữa bệnh cho người có bệnh nền, tăng huyết áp, đái tháo đường, qua khảo sát 139 người cho thấy có 30,4% người có bệnh nền được khám theo lịch khám bệnh, kể cả khi không khám bệnh các trường hợp này vẫn nhận được thuốc; có 65,2% người dân không hài lòng với dịch vụ y tế, cho rằng dịch vụ y tế chưa tốt. Trong giai đoạn sau khi dịch ổn định, các trạm y tế không cung cấp dịch vụ ít bị ảnh hưởng; trạm y tế cung cấp dịch vụ có hội chứng hậu COVID-19; chuyển các dịch vụ y tế đến cơ sở khác như ở một trạm y tế tại Khánh Hòa các dịch vụ chuyển lên trung tâm y tế huyện, hết dịch người bệnh không quay lại trạm y tế nữa. Trước đây mỗi tháng khám BHYT hơn 2.000 lượt, nay nhiều nhất cũng chỉ là 1.000 lượt, giảm 50%.
Đối với thông tin truyền thông, có tỷ lệ 31,1% người dân biết về dịch trước khi dịch xuất hiện ở Việt Nam; 21,5% biết về dịch lần đầu khi dịch xuất hiện ở Việt Nam; 26,2% biết về dịch khi dịch bắt đầu tại tỉnh; chỉ gần 4% biết về dịch khi dịch xuất hiện tại xã. Khảo sát cho thấy tần suất thông tin thay đổi theo tiến triển của dịch COVID-19: 70,3% nhận xét việc truyền thông về dịch được thực hiện thường xuyên khi bắt đầu dịch tại địa phương. Thời điểm khảo sát tháng 10/2022 cho thấy 34,5% cho rằng việc truyền thông vẫn thường xuyên; 65,5% cho rằng việc truyền thông hiện tại là thưa thớt; phần lớn người dân cho rằng việc truyền thông phòng chống dịch là đầy đủ (86,1%) và kịp thời (81,3%); có 87,4% cán bộ xã tham gia công tác truyền thông; 92% nhân viên y tế xã có tham gia các hoạt động truyền thông với hình thức tư vấn, viết bài truyền thông trên loa phát thanh, băng rôn, truyền thông nhóm nhỏ. Nguồn thông tin sử dụng là tập huấn, sử dụng tài liệu từ tỉnh, huyện gửi về, tự tìm hiểu trên trang thông tin điện tử của Bộ Y tế, chia sẻ từ đồng nghiệp và tự tìm trên mạng xã hội (27%).
Đối với nhóm người nhiễm HIV, trong dịch COVID-19 không được xem là đối tượng ưu tiên trong tiêm chủng vắc xin COVID-19, người nhiễm HIV/AIDS vẫn được nhận thuốc trong giai đoạn giãn cách xã hội; đối với những người lao động nhập cư thường ở trong các khu ký túc xá ở khu công nghiệp vì vậy khó tiếp cận thông tin, không nằm trong danh sách quản lý chính thức của tổ trưởng tổ dân phố, hệ thống loa truyền thanh xã không đến được khu vực này; những nhóm dễ bị tổn thương nhận thông tin, dịch vụ y tế thường thụ động, nhiều người không có kết nối với nhóm, mạng lưới vì các nhóm thường ở tỉnh, xa vùng nơi họ sinh sống.
Về điều phối, nhân viên y tế tham gia các cuộc họp liên ngành: 77,3% cho rằng việc phối hợp đồng bộ và hiệu quả; có 24,3% cho rằng phối hợp chưa hiệu quả. Thiếu kinh phí là thách thức nhất cho việc điều phối các hoạt động, chưa chi trả theo bảng chấm công cho người tham gia chống dịch COVID-19; việc phối hợp liên ngành chưa có chính sách rõ ràng; các ngành chưa quan tâm đầy đủ và bận rộn cho những công việc khác (13,1%). Đối với công tác vận động người dân đi cách ly công an, dân phòng có vai trò quan trọng./.
Văn Hanh