Để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và thực hiện cam kết của Việt Nam khi tham gia Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá (Công ước Khung), Quốc hội đã ban hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (PCTHTL), với mục tiêu giảm nhu cầu sử dụng, tiến tới giảm cung cấp các sản phẩm thuốc lá để làm giảm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong do sử dụng thuốc lá gây ra, đồng thời Quốc hội cho phép thành lập Quỹ PCTH thuốc lá để đảm bảo nguồn lực bền vững cho việc thực thi hiệu quả Luật PCTHTL, góp phần nâng cao sức khỏe nhân dân và thực hiện mục tiêu thiên niên kỷ, mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam.
Căn cứ Điều 28 Luật PCTHTL, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 47/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 29/07/2013 về việc thành lập, phê duyệt điều lệ tổ chức và hoạt động của Quỹ PCTHTL. Trên cơ sở đó, Quỹ đã được thành lập và hoạt động theo các quy định tại các Điều 29, 30 của Luật.
Trong thời gian qua, Quỹ PCTHTL đã triển khai nội dung quan trọng là hỗ trợ hoạt động tư vấn cai nghiện thuốc lá. Cụ thể:
Từ năm 2015, Quỹ đã hỗ trợ thiết lập và duy trì tổng đài tư vấn và hỗ trợ cai nghiện thuốc lá miễn phí tại Bệnh viện (BV) Bạch Mai 1800-6606 và tại BV Nhân dân Gia Định thành phố Hồ Chí Minh số 1800-1214, đồng thời hỗ trợ nhiều BV tổ chức hoạt động tư vấn cai nghiện thuốc lá. Các hoạt động tập trung vào việc tổ chức hoạt động cai nghiện, tư vấn cai nghiện thuốc lá tại BV, nâng cao năng lực cho đội ngũ bác sỹ, tư vấn viên trong BV về tác hại thuốc lá và phương pháp tư vấn cai nghiện thuốc lá, truyền thông về tác hại thuốc lá và lợi ích của cai nghiện thuốc lá cho bệnh nhân và người nhà bệnh nhân. Ngoài ra, bệnh viện đại diện cho các vùng miền trên toàn quốc thí điểm triển khai mô hình phòng tư vấn cai nghiện thuốc lá để hỗ trợ cho người bệnh và người nhà người bệnh bỏ thuốc và người hút thuốc trong khu vực.
Quỹ PCTHTL đã xây dựng phần mềm quản lý và theo dõi người cai nghiện thuốc lá để hỗ trợ các BV thuận lợi hơn trong việc quản lý bệnh nhân và theo dõi quá trình cai thuốc lá.
Nhằm hướng dẫn các cơ sở y tế tổ chức và thực hiện hoạt động tư vấn cai nghiện thuốc lá theo đúng quy định của Luật, Quỹ đã phối hợp với các chuyên gia của BV Bạch Mai, BV Nhân dân Gia Định xây dựng 03 cuốn tài liệu: Hướng dẫn tư vấn điều trị cai nghiện thuốc lá , Sổ tay hướng dẫn Tư vấn điều trị cai nghiện thuốc lá , Hỏi đáp về cai nghiện thuốc lá. Các tài liệu đã được phê duyệt và ban hành theo Quyết định số 7441/QĐ-BYT ngày 17/12/2018 và được đưa lên website vinacosh.gov.vn để các cơ sở y tế tham khảo và thực hiện.
Các thông tin các bệnh nhân cai nghiện thuốc lá đều được quản lý dữ liệu trên phần mềm quản lý và theo dõi người cai nghiện thuốc lá. Phần mềm giúp hỗ trợ tư vấn viên quản lý, theo dõi và đánh giá kết quả của cuộc gọi đến; lưu hồ sơ bệnh án, và cung cấp số liệu phục vụ cho công tác nghiên cứu khoa học.
Năm 2020, Quỹ đã phối hợp với BV Bạch Mai triển khai mô hình thí điểm phòng khám, tư vấn cai nghiện thuốc lá lồng ghép vào phòng quản lý bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính và hen phế quản thí điểm tại cơ sở y tế.
Bên cạnh việc tập huấn về tư vấn, điều trị cai nghiện thuốc lá cho các tư vấn viên, cán bộ y tế tại các BV triển khai tổ chức cai nghiện thuốc lá , Quỹ cũng đã phối hợp với BV Bạch Mai duy trì tổ chức các lớp tập huấn nâng cao năng lực về tư vấn cai nghiện thuốc lá cho cán bộ y tế trên toàn quốc.
Giai đoạn 2019 - 2020, Quỹ cũng hỗ trợ BV Y học Cổ truyền Trung ương triển khai các nghiên cứu thử nghiệm một số phương pháp Y học cổ truyền (YHCT) hỗ trợ điều trị cai nghiện thuốc lá như phương pháp dùng thuốc (trà nhúng BTL) và phương pháp không dùng thuốc (dán nhĩ áp kết hợp xoa bóp bấm huyệt). Các bài thuốc/phác đồ YHCT sẽ tiếp tục được nghiên cứu theo quy trình để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt để từng bước người dân có thể tiếp cận được các phương pháp YHCT và tăng khả năng cai nghiện thuốc lá thành công.
Hồng Đăng