Theo các chuyên gia Bộ Y tế, y tế cơ sở trong công tác phòng chống dịch Covid-19 đã triển khai các mô hình chăm sóc, điều trị người nhiễm tại nhà, huy động sự tham gia của cộng đồng ở các địa phương, có nhiều người nhiễm; thành lập các trạm y tế lưu động tại các xã, phường, thị trấn với sự tham gia của các lực lượng y tế, quân y, tình nguyện viên. Riêng TP Hồ Chí Minh trong vòng 1 tuần đã thiết lập 536 trạm y tế lưu động và đã hỗ trợ, quản lý, điều trị trên 152.000 trường hợp F0 tại nhà. Các trạm y tế lưu động đã thực hiện việc cấp cứu sơ bộ, xét nghiệm nhanh, tiêm chủng, hỗ trợ chuyển tuyến, cung cấp túi thuốc điều trị tại nhà… Đây là giải pháp mang tính đột phá, đạt hiệu quả cao, giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế từ sớm, ngay tại xã, phường, thị trấn, góp phần giảm bệnh nặng và tử vong.
Các hoạt động quản lý và chăm sóc sức khỏe người dân tại tuyến y tế cơ sở được đẩuy mạnh để người dân tự bảo vệ, chăm sóc sức khỏe bản thân, giảm nguy cơ phải nhập viện, đặc biệt là người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính là những người có nguy cơ mắc Covid-19 nặng và tử vong. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân về thực hiện các biện pháp phòng chống dịch, như vệ sinh cá nhân cho đến việc chủ động khai báo, giám sát, tự giác cách ly, theo dõi sức khỏe tại hộ gia đình. Rà soát, giám sát, điều tra dịch tễ những trường hợp đi đến từ vùng dịch để có biện pháp xử lý kịp thời. Các đội phản ứng nhanh tại y tế cơ sở, tổ Covid-19 tại cộng đồng được thành lập, phát huy hiệu quả tích cực.
Tiếp tục duy trì các hoạt động thuộc Chương trình Mục tiêu Y tế- Dân số giai đoạn 2016- 2020 khi chuyển thành nhiệm vụ thường xuyên từ năm 2021. Triển khai xây dựng Bộ tiêu chí quốc gia về y tế xã giai đoạn 2021-2030; Dự án 7- Chăm sóc sức khỏe nhân dân, nâng cao thể trạng, tầm vóc người dân tộc thiểu số, phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em thuộc chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế- xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030.
Tổng kết dự án Kết hợp quân dân y giai đoạn 2016-2021; đề xuất xây dựng Đề án Kết hợp quân dân y giai đoạn 2021-2030. Tổng kết 7 năm triển khai thực hiện Đề án “Phát triển y tế biển, đảo Việt Nam đến năm 2020” giai đoạn 2013-2020, đề xuất với Thủ tướng Chính phủ xây dựng Đề án phát triển y tế biển đảo đến năm 2030. Triển khai công tác phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn của Bộ Y tế; xây dựng kế hoạch phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn của Ngành Y tế giai đoạn 2021-2025.
Năm 2021 là năm đòi hỏi Ngành Y tế cần nghiên cứu thực hiện những điều chỉnh chiến lược liên quan tới hệ thống y tế trong giai đoạn 2021-2030 (Quy hoạch mạng lưới cơ sở y tế, Chiến lược chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân giai đoạn 2021-2030) để hoàn thành các mục tiêu phát triển bền vững về y tế, đặc biệt là mục tiêu bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân vào năm 2030. Là năm đánh dấu các làn sóng dịch bùng phát với quy mô và cường độ dữ dội hơn năm 2020 trên toàn cầu.
Kể từ cuối tháng 3 năm 2021, thế giới ghi nhận làn sóng dịch bùng phát mạnh tại nhiều quốc gia với biến thể Delta khả năng lây nhanh, mạnh; đặc biệt biến thể Omicron xuất hiện từ tháng 11/2021 với độ lây nhiễm cao hơn nhiều so với chủng Delta, lây lan đối với cả người tiêm đủ 2 mũi vắc xin, tăng nguy cơ quá tải hệ thống y tế và tử vong nhiều người. Đến nay có hơn 120 nước đã ghi nhận các ca nhiễm biến thể Omicron, trong đó có các nước trong khu vực Đông Nam Á.
Đại dịch Covid-19 mới xuất hiện chưa có trong tiền lệ, do vậy các mô hình phòng chống dịch trên toàn cầu đều phải điều chỉnh liên tục (nhiều mô hình từng được xem là hình mẫu trong đợt dịch trước lại trở nên thiếu hiệu quả trong đợt dịch sau), hậu quả là tác động ngăn chặn đại dịch cũng như hiệu quả sử dụng nguồn lực phòng chống đại dịch trên phạm vi toàn cầu còn nhiều điểm hạn chế. Hiện nay, hầu hết các quốc gia trên thế giới đã thay đổi chiến lược từ “không Covid-19” sang thích ứng an toàn và áp dụng nhiều biện pháp nhằm ứng phó phù hợp, không áp dụng biện pháp giãn cách xã hội trên phạm vi rộng, đồng thời đang thúc đẩy việc từng bước mở cửa, giao lưu, giao thương quốc tế.
Diễn biến đại dịch Covid-19, đặc biệt trong năm 2021 cho thấy hệ thống y tế, kể cả tại các quốc gia phát triển nhất đều trở nên rủi ro (quá tải, khủng hoảng) khi đối mặt với những làn sóng lây nhiễm lớn. Đại dịch Covid-19 đang đe dọa và làm đảo ngược các thành tựu y tế toàn cầu (các chỉ số sức khỏe của các quốc gia bị ảnh hưởng tiêu cực, ngay cả nhóm các quốc gia phát triển nhất), triển vọng đạt được các mục tiêu phát triển bền vững của nhân loại trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Dịch bệnh không chỉ là vấn đề y tế đơn thuần mà tác động sâu sắc, toàn diện đến mọi mặt kinh tế- xã hội, an ninh trật tự toàn xã hội và đời sống vật chất, tinh thần của người dân.
Trong nước, dịch bệnh Covid-19 bùng phát lần thứ tư ở nhiều địa phương với biến chủng Delta có tốc độ lây lan rất nhanh, xâm nhập sâu vào các cộng đồng dân cư, đô thị lớn. Các tỉnh, thành phố khu vực Đông Nam bộ chịu ảnh hưởng nhiều nhất của làn sóng dịch bệnh lần thứ tư, vượt xa năng lực hiện hữu của hệ thống y tế các địa phương này (kể cả năng lực dự phòng và khám chữa bệnh, năng lực mạng lưới y tế cơ sở và y tế chuyên sâu). Số ca nhiễm, đặc biệt là số ca nhiễm cần chăm sóc y tế tăng vọt trong thời gian rất ngắn, tạo ra áp lực trên toàn bộ hệ thống cung ứng dịch vụ y tế, gây ra tình trạng quá tải thậm chí khủng hoảng y tế cục bộ ở một số thời điểm.
Tường Huân