Phim toàn cột sống, toàn chi dưới có vai trò rất quan trọng đối với các bác sĩ chấn thương chỉnh hình.
Cùng với sự tiến bộ y học, phương pháp đánh giá cần thực hiện toàn thân đã được ứng dụng rất rộng rãi nên phim X quang toàn thân thật sự rất cần thiết. Trước đây để có hình ảnh X quang toàn cột sống hay toàn bộ chi dưới đòi hỏi chúng ta ghép phim DR, tuy nhiên chất lượng hình ảnh cũng như thông số đo đạc không chính xác. Vì thế, hệ thống EOS được đưa vào ứng dụng từ tháng 6 năm 2007, giúp giải quyết được các vấn đề nêu trên.
EOS là kỹ thuật chụp X quang kĩ thuật số toàn thân ở tư thế đứng. Hệ thống EOS bao gồm một giàn khung đứng với 2 đầu đèn và 2 đầu dò đặt thẳng góc. Đầu dò của hệ thống dựa trên phát minh của giáo sư Charpak đã đạt giải Nobel năm 1992, là loại đầu dò mỏng 0,5mm chứa khí Xenon cực nhạy với tia X giúp giảm liều xạ. Đầu đèn và đầu dò di chuyển cùng lúc, quét dọc cơ thể từ đầu đến chân trong khoảng thời gian 25 giây, tạo hai hình thẳng/nghiêng tương ứng nhau, sau đó được xử lý bằng phần mềm sterEOS để tái tạo hình ảnh ba chiều.
Báo cáo của Bs Nguyễn Văn Công, Trung tâm Y khoa Medic thành phố Hồ Chí Minh cho thấy hệ thống EOS có nhiều ưu điểm; cụ thể công nghệ đầu dò của EOS giúp giảm liều xạ 5-7 lần so với liều xạ của nối hình kỹ thuật số DR thủ công và 21-28 lần so với liều xạ của CT scan.
Chế độ MicroDose với liều xạ một lần chụp chỉ bằng với liều xạ nền từ thiên nhiên trong 7 ngày, có ý nghĩa với các bệnh lý cần theo dõi thường xuyên ở các bệnh nhân nhi.
Thời gian vận hành nhanh cho phép thăm khám nhiều bệnh nhân hơn, giúp tăng hiệu quả kinh tế: Với chụp X quang kỹ thuật số DR, tổng thời gian một lần chụp toàn chi dưới hoặc toàn cột sống là 15 phút từ lúc nhận bệnh, qua xử lý ảnh đến chuyển hình qua mạng nội bộ. Với EOS, thời gian này được giảm đáng kể, chỉ còn khoảng 3 phút.
Độ tin cậy cao, ít sai lầm: Với chụp X quang kỹ thuật số DR cột sống, cần chụp tối thiểu 4 hình X quang, bệnh nhân cần đứng yên 1 phút, nối hình bằng phần mềm đặc hiệu cần thời gian 15 phút và sự khéo léo của kỹ thuật viên. Hình kém chất lượng do liều tia không phù hợp với phần cơ thể được chụp, tương phản kém tùy vùng cơ thể dày mỏng khác nhau; không điều chỉnh được độ phóng đại; đo đạc bằng phương pháp nối thủ công nên không chính xác. Nghiên cứu cho thấy hình toàn cột sống bằng phương pháp nối phim cổ điển có độ sai sót 16%. Ngoài ra, các thông số được đo trên hình ảnh hai chiều, không cho phép các độ xoắn và độ xoay.
EOS cho hình ảnh toàn thân và toàn cột sống thẳng- nghiên chỉ 1 lần chụp không cần nối với hình rõ nét, đồng nhất và đúng kích thước thật nhờ đầu dò tự động điều chỉnh liều tia theo phần cơ thể được quét và do quét hình tuyến tính. Hơn nữa, phần mềm SterEOS tái tạo hình ba chiều từ hai hình thẳng – nghiêng giúp chúng ta đo đạc chính xác các thông số giúp đánh giá cơ thể bệnh nhân ở tư thế chịu lực.
Sau khi được kỹ thuật viên xử lý, máy điện toán tự động cho kết quả toàn thân, hoặc toàn cột sống, hoặc toàn chi dưới với hàng chục thông số cần thiết giúp cho bác sĩ chỉnh hình và các bác sĩ liên quan theo dõi chẩn đoán.
Các chỉ định chụp máy EOS hiện nay chưa bao gồm: khảo sát bệnh lý vẹo cột sống: chẩn đoán và theo dõi điều trị; Tầm soát bệnh vẹo cột sống cho trẻ em (liều tia microdose); Đo đạc trong bệnh lý bất tương xứng chi, dị tật; Khảo sát toàn trong các bệnh lý nhiều xương: Kahler, loạn sản sợi, đa u nội sụn, đa u sụn xương…; Đo khung chậu.
Với những lợi thế như trên, hệ thống X quang EOS đã đáp ứng những yêu cầu khắt khe của phẫu thuật viên chỉnh hình về chất lượng hình ảnh cũng như sự đo đạc chính xác. EOS sẽ thay chỗ của X quang cổ điển nối phim tạo hình toàn thân, hình toàn cột sống, toàn chi dưới để giúp ích nhiều hơn cho bệnh nhân trong chẩn đoán và theo dõi điều trị.
Hữu Cao