Ngày 30/01/2023, Sở Y tế tỉnh có Công văn số 274/SYT-NVYD triển khai Thông tư số 17/2022/TT-BYT ngày 30/12/2022 của Chính phủ về quy định nhiệm vụ khám bệnh, chữa bệnh tâm thần của các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Theo đó, Sở Y tế giao Bệnh viện chuyên khoa Tâm thần tỉnh chủ trì, hướng dẫn các đơn vị y tế trên địa bàn tỉnh triển khai thực hiện các nội dung được đề cập trong Thông tư. Các cơ sở y tế tùy theo chức năng, nhiệm vụ triển khai thực hiện, thông báo, phổ biến, cập nhật đến cán bộ, viên chức, người lao động biết các nội dung được đề cập tại Thông tư số 17/2022/TT-BYT ngày 30/12/2022 của Chính phủ.
Theo đó, Bệnh viện chuyên khoa Tâm thần, Khoa Sức khỏe Tâm thần trong bệnh viện, Phòng khám Sức khỏe Tâm thần và các cơ sở khám chữa bệnh tham gia khám chữa bệnh cần thực hiện tốt Thông tư số 17 này. Đối với Bệnh viện chuyên khoa Tâm thần với nhiệm vụ là khám chữa bệnh tâm thần hình thức điều trị ngoại trú, ban ngày và nội trú, bao gồm cấp cứu, hồi sức, khám chữa bệnh tâm thần thực hiện các liệu pháp tâm lý trị liệu, hoạt động trị liệu, ngôn ngữ trị liệu, âm nhạc trị liệu, phục hồi chức năng tâm thần xã hội và các liệu pháp khác theo phạm vị hoạt động được cấp có thẩm quyền phê duyệt và theo quy định chuyên môn.
Tổ chức nghiên cứu, triển khai các kỹ thuật mới, phương pháp mới về khám chữa bệnh tâm thần; tư vấn về nâng cao sức khỏe tâm thần; dự phòng các rối loạn tâm thần; hướng nghiệp và hỗ trợ xã hội cho người bệnh và người nhà người bệnh; khám chữa bệnh tâm thần trong các trường hợp thiên tai, thảm họa và dịch bệnh; tổ chức hoặc tham gia khám và chứng nhận tình trạng sức khỏe tâm thần cho các đối tượng theo quy định; hỗ trợ hoặc tham gia khám chữa bệnh tâm thần cho tuyến dưới và cộng đồng; tham gia các hoạt động khám chữa bệnh khác khi được huy động, điều động.
Đối với công tác đào tạo cần thực hiện liên tục, bồi dưỡng kiến thức về tâm thần, là cơ sở đào tạo thực hành về chuyên ngành tâm thần cho các cơ sở đào tạo về sức khỏe theo quy định; tổ chức và tham gia các hội nghị, hội thảo khoa học; chỉ đạo hoạt động chăm sóc sức khỏe tâm thần đối với các cơ sở khám chữa bệnh trong phạm vi được giao phụ trách, bao gồm chuyển giao kỹ thuật về chăm sóc sức khỏe tâm thần; hỗ trợ kỹ thuật về chăm sóc sức khỏe tâm thần; kiểm tra, giám sát việc thực hiện hoạt động chuyên môn về chăm sóc sức khỏe tâm thần.
Đối với công tác dự phòng, truyền thông, giáo dục sức khỏe tâm thần cần tổ chức tuyên truyền các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước và các văn bản quy phạm pháp luật về công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe tâm thần cho người dân; triển khai các hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe tâm thần, chú ý các hoạt động phòng chống rối loạn tâm thần cộng đồng, nâng cao sức khỏe tâm thần chú trọng trong nhà trường.
Nhiệm vụ của Phòng khám Sức khỏe Tâm thần và Trạm y tế xã và tương đương thực hiện các nhiệm vụ theo hình thức điều trị ngoại trú, Trạm y tế thực hiện thêm nhiệm vụ triển khai hoạt động chăm sóc sức khỏe tâm thần cộng đồng theo quy định, Phòng khám Sức khỏe Tâm thần thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật hiện hành hoặc khi đủ điều kiện và được cấp có thẩm quyền phê duyệt hoặc khi được điều động, huy động.
Các cơ sở khám chữa bệnh khác thực hiện nhiệm vụ khám chữa bệnh tâm thần theo phạm vi hoạt động chuyên môn được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Sở Y tế các tỉnh chỉ đạo, hướng dẫn, phổ biến, thanh tra, kiểm tra việc thực hiện Thông tư số 17/2022/TT-BYT ngày 30/12/2022 của Chính phủ đối với các cơ sở y tế thuộc thẩm quyền quản lý. Sở Y tế cần rà soát để tham mưu với cấp có thẩm quyền tổ chức triển khai các biện pháp củng cố hệ thống các cơ sở khám chữa bệnh sức khỏe tâm thần theo quy định của Thông tư số 17 bảo đảm đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe tâm thần của nhân dân và điều kiện thực tế tại địa phương. Sở Y tế phân công cơ sở khám chữa bệnh thực hiện nhiệm vụ quy định, báo cáo kết quả triển khai Thông tư số 17 về Cục Quản lý Khám chữa bệnh – Bộ Y tế. Thông tư này có hiệu lực từ ngày 15/2/2023. Các cơ sở khám chữa bệnh phải tổ chức triển khai, thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ quy định tại Thông tư này chậm nhất trước ngày 31/12/2028.
Chúng ta biết rằng trong những năm gần đây, các vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm thần đang gia tăng như stress, lo âu, trầm cảm, tự tử. Trên thế giới có khoảng 10-20% trẻ em và thanh thiếu niên bị các rối loạn tâm thần.
Theo Tổ chức Y tế thế giới, cứ mỗi 40 giây trên thế giới có một người tự tử (trung bình khoảng 800.000 người tự tử/năm). Tự tử là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ hai đối với lứa tuổi 15-29 tuổi trên thế giới chỉ sau tai nạn giao thông.
Việt Nam vẫn chưa chú trọng nhiều đến vấn đề sức khỏe tâm thần. Tỷ lệ các vấn đề sức khỏe tâm thần chung ở Việt Nam từ 8-29% đối với trẻ em và vị thành niên (theo báo cáo của tổ chức Unicef). Tỷ lệ trẻ tuổi vị thành niên bị trầm cảm là 26,3%, trẻ có suy nghĩ về cái chết là 6,3%, trẻ lập kế hoạch tự tử là 4,6% và trẻ cố gắng tự tử là 5,8%. Nếu không được tổ chức tốt công tác chăm sóc sức khỏe tâm thần, những vấn đề này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển thể chất, học tập và sinh hoạt.
Sức khỏe tâm thần được định nghĩa là một trạng thái của sự khỏe mạnh và hạnh phúc, nhận thức rõ được khả năng của mình, có thể đối phó với những căng thẳng bình thường trong cuộc sống, làm việc hiệu quả và có khả năng đóng góp cho cộng đồng. Dấu hiệu nhận biết thanh thiếu niên có rối loạn tâm thần là mất ngủ, lo lắng quá mức, mệt mỏi vô cớ, sử dụng thiết bị điện tử và mạng xã hội quá nhiều. Phương pháp 5-4-3-2-1 giúp lấy lại bình tĩnh trong vòng một phút là: Hãy nhìn xung quanh xác định 05 thứ bạn nhìn thấy mà ít để ý đến; tìm 04 thức bạn có thể chạm, cảm nhận nó; lắng nghe 03 âm thanh bạn nghe được; tìm 02 mùi hương bạn đang ngửi thấy và thử nếm 01 thứ bằng lưỡi của bạn hoặc nhai 01 viên kẹo cao su./.
Hoa Đăng