Theo các chuyên gia, dấu hiệu để nhận biết viêm tĩnh mạch chi dưới là người bệnh cảm thấy đau vùng bị tổn thương. Vùng này tĩnh mạch sẽ nổi lên như giun bò, nóng đỏ, khi sờ vào có cảm giác đau.
Tĩnh mạch là mạch máu có chức năng dẫn máu từ các cơ quan quay trở lại tim. Khi bị nguyên nhân tác động nào đó, tĩnh mạch chi dưới suy giảm chức năng dẫn máu về tim gây ra các tổn thương gọi là bệnh viêm tắc tĩnh mạch chi dưới.
Bệnh chia làm hai nhóm là viêm tĩnh mạch nông và viêm tĩnh mạch sâu. Viêm tĩnh mạch nông là tình trạng viêm nhiễm ngay gần bề mặt da do đặt ống thông để truyền dịch, truyền thuốc, bệnh có thể tự thuyên giảm khi dừng tác động mà không cần điều trị.
Trường hợp viêm tĩnh mạch sâu, tình trạng viêm sâu, lan rộng hơn trên bề mặt da, có thể nguy hiểm đến tính mạng bệnh nhân nếu không được điều trị kịp thời. Bệnh viêm tĩnh mạch sâu thường xuất hiện các cục máu đông trong lòng tĩnh mạch, nếu di chuyển đến phổi sẽ gây thuyên tắc phổi, nguy cơ rất lớn nếu không kịp thời điều trị.
Viêm tĩnh mạch nông có thể gây biến chứng viêm tắc vô trùng, nhiễm trùng lan sang xung quanh, có thể gây nhiễm trùng máu vô cùng nguy hiểm.
Về triệu chứng của bệnh, thời kỳ đầu các chi bị tổn thương có hiện tượng tê lạnh, đau cách hồi. Thời kỳ tiếp theo mạch máu bị tắc nghẽn làm ngón chân, tay có hiện tượng tím đen, người bệnh đau không chịu được. Ở thời kỳ cuối, nơi bị tổn thương có hiện tượng sưng to, chảy nước vàng hoặc máu mủ. Ngoài ra, người bệnh có những triệu chứng như sốt âm ỉ, mệt mỏi, hay hồi hộp, khó thở.
Theo các chuyên gia, ai cũng có thể mắc bệnh viêm tắc tĩnh mạch chi dưới. Tuy nhiên có những nhóm người có nguy cơ mắc bệnh cao hơn đó là người cao tuổi, người thừa cân béo phì, người uống nhiều rượu, hút thuốc lá thường xuyên, phụ nữ đang mang thai, bệnh nhân ung thư đang điều trị, người lười vận động, không vận động trong thời gian dài, người có tiền sử bị bệnh huyết khối tĩnh mạch sâu, rối loạn đông máu.
Điều trị viêm tĩnh mạch sâu bằng thuốc chống đông máu, thuốc tiêu huyết khối, phẫu thuật loại bỏ cục máu đông, đặt ống lọc vào mạch máu khi không dùng được thuốc chống đông.
Các chuyên gia cho biết, đối với huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới, triệu chứng bao gồm: Đau khi sờ hoặc khi gấp mặt mu bàn chân vào cẳng chân, da chân nóng, nổi ban đỏ, tăng trương lực, giãn tĩnh mạch nông, giảm độ ve vẩy, tăng chu vi bắp chân, đùi, phù mắt cá chân.
Để đánh giá các yếu tố nguy cơ bị huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới, trên lâm sàng bác sĩ sử dụng thang điểm Wells cải tiến, gồm các yếu tố nguy cơ: ung thư hoạt động (đang điều trị hoặc ung thư mới phát hiện trong vòng 6 tháng); liệt, yếu cơ hoặc mới bị bất động chi dưới (bó bột…); nằm liệt giường từ 3 ngày trở lên hoặc mới phẫu thuật lớn trong vòng 4 tuần trước. Trong trường hợp bệnh nhân bị bệnh cả hai chân, đánh giá ở chân có triệu chứng nặng hơn.
Cần xem xét những dấu hiệu như dọc đường đi của hệ tĩnh mạch sâu, sưng toàn bộ chi dưới, bắp chân sưng trên 3cm so với bên đối diện (đo ở dưới lồi củ chày 10cm), phù ấn lõm, giãn tĩnh mạch nông bàng hệ (không phải búi giãn tĩnh mạch mạn tính). Nếu tổng điểm là 1-2 điểm, xác suất lâm sàng bị huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới ở mức trung bình, nếu từ 3 điểm trở lên là xác suất mắc bệnh mức cao.
Điều trị bệnh huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới giai đoạn cấp (0-10 ngày) bằng thuốc chống đông. Các chuyên gia lưu ý, bệnh nhân có triệu chứng liệt từ cẳng – bàn chân cũng được khuyến cáo điều trị ngay bằng thuốc chống đông. Những bệnh nhân có xác suất lâm sàng cao nên được điều trị thuốc chống đông ngay trong thời gian chẩn đoán xác định.
Các phương pháp điều trị khác gồm sử dụng thuốc tiêu sợi huyết, lưới lọc tĩnh mạch chi dưới, phẫu thuật lấy huyết khối, băng chun áp lực, vớ áp lực y khoa, băng chun này chỉ định sớm cho bệnh nhân huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới, nên duy trì băng chun ít nhất 2 năm. Bệnh nhân cần được khuyến khích vận động sớm ngay từ ngày đầu tiên khi được đeo quấn băng chun, vớ áp lực y khoa.
Tất cả bệnh nhân đều được khuyến cáo duy trì điều trị thuốc chống đông ít nhất 3 tháng trừ những trường hợp bị thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch có yếu tố thúc đẩy tạm thời như do phẫu thuật hoặc bệnh nhân có nguy cơ cao bị chảy máu thì không sử dụng thuốc chống đông quá 3 tháng.
Bệnh nhân có thể có biến chứng suy tĩnh mạch mạn tính, xuất hiện thứ phát sau khi bị huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với những triệu chứng đau, loét, phù, loạn dưỡng. Bệnh được chẩn đoán bằng siêu âm Poppler phát hiện dòng trào ngược trong tĩnh mạch sâu cẳng chân (trên 0,5 giây). Bệnh được điều trị nội khoa bằng băng chun hoặc tất áp lực y khoa, phối hợp vận động phục hồi chức năng và thuốc trợ tĩnh mạch. Điều trị can thiệp bằng đặt stent tĩnh mạch vùng đùi, tĩnh mạch chậu trong trường hợp hẹp tĩnh mạch đùi – chậu hậu huyết khối. Đối với phẫu thuật, bệnh nhân có thể được ghép đoạn hoặc chuyển đoạn tĩnh mạch sâu, tạo hình van tĩnh mạch sâu mới.
Bác sĩ khuyến cáo mọi người không nên đứng lâu, ngồi nhiều, dinh dưỡng hợp lý, tập thể dục hàng ngày, không uống rượu, thuốc lá./.
Hồng Sơn