Ngày 30/8/2017, Chi Cục An toàn Vệ sinh Thực phẩm tỉnh Khánh Hòa tổ chức lớp tập huấn điều tra ngộ độc thực phẩm. Tham dự có các Lãnh đạo, cán bộ y tế của Phòng Y tế, Đội y tế dự phòng 8 huyện, thị xã, thành phố; BS.CKII Nguyễn Đình Thoan- Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh phát biểu khai mạc.
Ngộ độc thực phẩm là hội chứng cấp do ăn, uống phải thức ăn có chất độc, biểu hiện triệu chứng dạ dày- ruột, thần kinh hoặc triệu chứng khác. Gọi là vụ ngộ độc thực phẩm khi có từ 2 người ăn cùng một loại thực phẩm, cùng địa điểm, thời gian hoặc từ 1 người trở lên bị mắc và chết.
BS.Nguyễn Đình Đờn- Chi cục trưởng Chi cục An toàn Vệ sinh Thực phẩm tỉnh cho biết, công tác điều tra vụ ngộ độc thực phẩm có nhiều biện pháp chủ động được triển khai, nhằm xác định chính xác nguyên nhân, những vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm trong ngộ độc thực phẩm. Điều tra vụ ngộ độc thực phẩm là cơ sở khoa học đề ra các biện pháp khắc phục hậu quả của vụ ngộ độc thực phẩm và dự phòng các vụ tương tự xảy ra. Điều tra vụ ngộ độc thực phẩm tuân thủ theo các quy định trong quy chế điều tra ngộ độc thực phẩm, ban hành theo Quyết định số 39/2006/QĐ-BYT ngày 13/12/2006.
Đoàn hoặc tổ đi điều tra ngộ độc thực phẩm cấp tỉnh có Sở Y tế, Chi cục An toàn Vệ sinh Thực phẩm tỉnh; cấp huyện có Phòng Y tế, Trung tâm Y tế Dự phòng huyện, thị xã, thành phố và trạm y tế xã, phường, thị trấn. Nguyên tắc chung điều tra ngộ độc thực phẩm là nắm dịch tễ học để phân biệt ngộ độc thực phẩm hay các bệnh truyền qua thực phẩm. Điều tra trước khi bị đến 24-48 giờ bệnh nhân (nếu còn tỉnh), người xung quanh về thực phẩm đã ăn, uống, những biểu hiện từ khi ăn, uống. Khai thác các triệu chứng lâm sàng để xác định nguyên nhân; lưu giữ thức ăn khả nghi, chất nôn, phân của bệnh nhân; lấy mẫu gửi Trung tâm Y tế Dự phòng hoặc Viện để xét nghiệm. BS.Đờn nhấn mạnh, cần điều tra vệ sinh môi trường, nơi cung cấp, chế biến, bảo quản thực phẩm, người phục vụ để xác định nguồn gốc và nguyên nhân gây ngộ độc; nếu ngộ độc do vi sinh vật cần xét nghiệm bệnh nhân, điều tra người phục vụ; khi có trường họp tử vong vần kết hợp với công an, pháp y giải phẫu, lấy bệnh phẩm để xét nghiệm. Biên bản kết luận điều tra ngộ độc thực phẩm sẽ mô tả thời gian, địa điểm, số người ăn, mắc, chết vào viện; bữa ăn, nguyên nhân, thức ăn nguyên nhân; cơ sở nguyên nhân, căn nguyên, biện pháp xử lý.
Theo quy định, bất kể ai khi bị hoặc phát hiện ngộ độc thực phẩm phải khai báo ngay cho cơ quan y tế. ….Nhân viên y tế sẽ mô tả quy mô, triệu chứng mắc, triệu chứng khác thường, yếu tố liên quan với ăn uống 24-48 giờ, mẫu phân, máu, chất nôn, chất ô nhiễm, chẩn đoán hoặc nghi ngờ, phương pháp xử trí và điều trị.
Về báo cáo, bất kể nhân viên y tế khi tiếp nhận thông tin về ngộ độc thực phẩm phải báo cáo ngay cho lãnh đạo đơn vị về vụ việc. Lãnh đạo đơn vị xem xét nếu có đủ khả năng, cử đội điều tra thực địa và báo cáo cấp trên. Nếu không đủ khả năng điều tra, cần báo cáo ngay cấp trên và đề nghị cử đội điều tra. Trong trường hợp có nguy cơ lan rộng, phải tiên lượng quy mô và báo cáo khẩn cấp cho Ủy ban Nhân dân và đơn vị y tế cấp trên biết; cần lưu ý các thông tin như có nghi ngờ về ngộ độc thuốc, khí gas nước uống, nước máy, có sự cố ý gây ngộ độc không. Chế độ và mẫu báo cáo ngộ độc thực hiện theo Quyết định số 01/2006/QĐ-BYT ngày 09/1/2006.
BS.Đờn cho biết, phương pháp điều tra sẽ thành lập đội điều tra tùy theo tình hình để cơ cấu phù hợp số lượng, thành phần như dịch tễ, vi sinh vật, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, truyền nhiễm. nếu xét thấy đây là trường hợp khẩn cấp cần cử ngay đội điều tra đi thực địa. Các biểu mẫu, máy móc, dụng cụ cần thiết cho điều tra phải được chuẩn bị sẵn sàng. Đội điều tra sẽ lập bảng kê danh sách đối tượng, tiếp xúc với từng người; các nội dung điều tra như tình hình phát bệnh, triệu chứng, thời gian nung bệnh; thức ăn chung, bữa ăn trong 24-48- 72 giờ trước khi phát bệnh; thức ăn đặc thù, nước ăn uống. Các lưu ý khác như có người bị bệnh nhưng không ăn thực phẩm nguyên nhân; đối với trẻ em cần hỏi mẹ của trẻ; có triệu chứng giả ngộ độc; đặc thù của cơ sở đối với gia đình; nơi xảy ra ngộ độc; lịch trình du lịch, nơi ăn, nghỉ.
Đối với cơ sở, cần xác định rõ cơ sở trước khi điều tra; thành phần nghi ngờ gồm số lượng, cung cấp, công đoạn sản xuất- chế biến- bảo quản; điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm; cung cấp nước sạch; nước thải, côn trùng động vật gây hại; thuốc diệt côn trùng, chất tẩy rửa, những người ra vào nơi chế biến thực phẩm, cơ sở, nhiệt độ, tủ lạnh, tủ đá, sức khỏe nhân viên 1-2 tuần trước.
BS.Đờn cũng lưu ý, phương pháp điều tra ngộ độc thực phẩm cần quan tâm thực hiện đến nơi cung ứng nguyên liệu, bán hàng; hóa chất bảo quản; trong trường hợp người ngộ độc thực phẩm bị chết cần xác định thời gian, diễn biến từ khi phát bệnh đến lúc bị chết; điều tra khi nhập viện; phỏng vấn gia đình.
Đối với lấy mẫu từ người mắc, người ăn như phân, chất nôn, máu người mắc, chất ô nhiễm, thực phẩm thừa cần có dụng cụ phù hợp; giữ lạnh, kín và gửi nhanh đến nơi xét nghiệm. Đối với người chết nghi ngờ do ngộ độc cần tiến hành giải phẫu bệnh, xét nghiệm, mẫu máu, nội tạng, phân, tủy sống.
Đối với cơ sở sản xuất kinh doanh cần kiểm tra thực phẩm thừa, nguyên liệu; điều kiện an toàn vệ sinh thực phẩm, dụng cụ, bao gói, nước dùng; phân của người tiếp xúc, chất phụ gia, tẩy rửa…
Huy Hoàng