Theo báo cáo của Cục Y tế dự phòng – Bộ Y tế, bệnh tim mạch hiện đang gây gánh nặng tử vong cao nhất ở Việt Nam. Ước tính năm 2016, có 31% số trường hợp tử vong trên toàn quốc là do bệnh tim mạch.
Báo cáo điều tra quốc gia năm 2015, cứ 5 người trưởng thành Việt Nam có 1 người bị tăng huyết áp; 20 người trưởng thành có 1 người bị đái tháo đường. Như vậy, Việt Nam hiện có khoảng 12 triệu người tăng huyết áp, 3 triệu người đái tháo đường. Các hành vi không có lợi cho sức khỏe được khuyến cáo để phòng chống bệnh không lây nhiễm là hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, thiếu vận động thể lực, dinh dưỡng không hợp lý và đặc biệt tiêu thụ nhiều muối. Kết quả điều tra cho thấy, mức tiêu thụ muối của người Việt Nam là 9,4 gam, gấp 2 lần so với mức khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới.
Các chuyên gia lưu ý, tỷ lệ người mắc bệnh không lây nhiễm Việt Nam được phát hiện, quản lý, điều trị còn thấp. Ước tính gần 60% người mắc tăng huyết áp, gần 70% người đái tháo đường chưa được phát hiện. Do vậy Cục YTDP đề ra chiến lược cốt lõi hiện nay là dự phòng, phát hiện sớm và quản lý bệnh không lây nhiễm nói chung và bệnh tim mạch nói riêng.
Nghị quyết số 20-NQ/TW về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới, đạt được mục tiêu đến năm 2025 có 95% và đến năm 2030 có 100% Trạm y tế các xã, phường, thị trấn thực hiện quản lý, điều trị một số bệnh không lây nhiễm, trong đó có bệnh tim mạch. Chiến lược Quốc gia phòng chống bệnh không lây nhiễm giai đoạn 2015-2025 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, giải pháp trọng tâm là đẩy mạnh dự phòng, tăng cường chăm sóc sức khỏe ban đầu nhằm đạt mục tiêu giảm 20% tỷ lệ tử vong trước 70 tuổi do bệnh không lây nhiễm và khống chế tỷ lệ mắc tăng huyết áp dưới 30% ở người trưởng thành.
Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo các quốc gia xây dựng áp dụng gói can thiệp tim mạch (gói HEART) gồm 6 mô-đun thực hành: tư vấn lối sống lành mạnh, áp dụng phác đồ điều trị dựa trên bằng chứng, tiếp cận thuốc và công nghệ thiết yếu, đánh giá và quản lý nguy cơ tim mạch, chăm sóc nhóm và theo dõi, đánh giá.
Trong thời gian qua, Bộ Y tế đã ban hành nhiều văn bản quan trọng trong phòng chống bệnh không lây nhiễm cụ thể như Quyết định số 2559/QĐ-BYT về kế hoạch tăng cường thực hiện điều trị, quản lý tăng huyết áp và đái tháo đường theo nguyên lý y học gia đình tại các Trạm y tế xã, phường giai đoạn 2018-2020, Quyết định số 2033/ QĐ-BYT về kế hoạch quốc gia truyền thông vận động thực hiện giảm muối trong khẩu phần ăn để phòng chống tăng huyết áp, đột quỵ và các bệnh không lây nhiễm giai đoạn 2018-2025; Quyết định số 3756/QĐ-BYT hướng dẫn hoạt động dự phòng, chẩn đoán sớm, điều trị và quản lý một số bệnh không lây nhiễm phổ biến cho y tế cơ sở. Các chính sách trên được kết hợp thực hiện với Thông tư số 39/2017/TT-BYT quy định gói dịch vụ y tế cơ bản cho tuyến y tế cơ sở. Bộ Y tế đang đề xuất sửa Nghị định số 105/2014/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của luật Bảo hiểm y tế cho phù hợp với tình hình hiện nay. Hiện nay Bộ Y tế đang đề xuất ban hành luật phòng chống tác hại của rượu bia, xây dựng luật phòng bệnh.
Đối với công tác truyền thông giảm muối cần thực hiện đến từng hộ gia đình, huy động sự tham gia của các doanh nghiệp thực phẩm, các nhà hàng ăn uống; khuyến khích người dân tham gia vào các chương trình dự phòng, phát hiện sớm, quản lý bệnh tim mạch tại Trạm y tế, người dân tiếp cận được các dịch vụ phòng chống bệnh không lây nhiễm ngay tại nơi sinh sống, theo nguyên lý y học gia đình tại Trạm y tế.
Hoa Đăng