Tại Hội nghị tổng kết 05 năm thực hiện “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” do Đảng ủy Sở Y tế tổ chức cuối tháng 4/2016, CN Phan Thị Sen Trưởng phòng Dạy thực hành – Trung tâm Phục hồi chức năng Giáo dục trẻ em khuyết tật là tấm gương tiêu biểu giao lưu cùng các đại biểu tham dự.
Chị Phan Thị Sen đã có 21 năm công tác tại Trung tâm, một đơn vị người cán bộ có 2 vai trò là người thầy giáo và người thầy thuốc. Các trẻ đa phần đều hạn chế về ngôn ngữ giao tiếp vì lẽ đó khó giải bày để thầy, cô, bạn và mọi người xung quanh hiểu nhu cầu cũng như đáp ứng yêu cầu của trẻ, khiến trẻ lúc nào cũng muốn nổi loạn, quậy phá, la hét nhằm gây sự chú ý cho thầy cô, bạn bè. Mỗi lớp có từ 12 - 14 trẻ, mỗi trẻ mỗi mức độ nhận thức khác nhau, mỗi đặc điểm tâm lý, mỗi hoàn cảnh gia đình và chế độ chăm sóc khác nhau, không trẻ nào giống trẻ nào. Vì vậy công việc đòi hỏi các giáo viên phải tìm tòi nhiều biện pháp, phương pháp giáo dục sao cho phù hợp với khả năng của từng trẻ để tạo cơ hội cho cá nhân mỗi trẻ đều có thành công riêng.
Ví dụ trẻ có sự tập trung tương đối tốt, có thể theo được sự chỉ dẫn của cô trong 15 - 20 phút thì dạy cho trẻ theo phương pháp xâu chuỗi tiến. Đưa trẻ đi theo trình tự từng bước cho đến lúc hoàn thành. Ngược lại những trẻ thiếu kiên trì, khó tập trung, ít ngồi yên thì tôi thường cho trẻ hoạt động theo phương pháp xâu chuỗi lùi, cho trẻ nhìn thấy kết quả của công việc, để trẻ hứng thú với kết quả đạt được rồi mới dẫn dắt cho trẻ tìm về cách làm sao để có kết quả đó.
Các giáo viên phải chịu khó vẽ nhiều tranh ảnh, dạy cho trẻ nhiều kí hiệu ngôn ngữ, giúp trẻ có thể diễn đạt nhu cầu, mong muốn của mình qua tranh ảnh, qua kí hiệu thay cho lời nói đối với những trẻ hạn chế ngôn ngữ hoặc bị khiếm thính, để trẻ có cơ hội giao tiếp với cô, với bạn, giảm được sự bức bối, cáu gắt và điều chỉnh dần các hành vi không mong đợi.
Học lời Bác dạy "lỗi của các cháu một phần thì lỗi của chúng ta 10 phần", thực sự khi học sinh có những hành vi bất thường, trước khi muốn điều chỉnh hành vi của trẻ, chị Sen đã tìm hiểu nguyên nhân và tìm hướng khắc phục, thường phải điều chỉnh hành vi của mình trước. Có thể bài tập giao cho trẻ quá nhiều, quá khó so với khả năng của trẻ, hoặc sắp xếp chỗ ngồi cho trẻ chưa hợp lý, hoặc cũng có thể chưa khuyến khích trẻ kịp thời....Người lớn nói điều chỉnh hành vi của mình tưởng dễ nhưng thực ra không dễ, muốn giao việc vừa sức không quá dễ hoặc quá khó cho học sinh thì phải chịu khó soạn từng nhóm bài tập riêng cho từng nhóm trẻ, phải thường xuyên tạo việc làm phù hợp, có hứng thú để trẻ tham gia một cách tích cực tự giác, điều này đòi hỏi sự dày công chịu khó chuẩn bị với một trách nhiệm cao của người giáo viên chứ không phải thờ ơ, sử dụng một giáo án chung cho cả lớp được.
Chị Sen chia sẻ không chỉ với trẻ, chị còn làm công tác tư vấn và can thiệp sớm, tiếp xúc với phụ huynh, hướng dẫn cho phụ huynh các phương pháp can thiệp ở nhà để giúp trẻ có khả năng học tập hòa nhập với các học sinh bình thường. Khi tiếp xúc với phụ huynh, có người thì muốn ghi chép lại tất cả các hướng dẫn của giáo viên, có người thì muốn giáo viên làm mẫu để bắt chước theo, có người lại muốn giáo viên làm thay cho mình luôn,...Vì vậy, bản thân chị Sen phải chuẩn bị nhiều tài liệu để cung cấp cho phụ huynh, lựa chọn và chuẩn bị nhiều hoạt động để hướng dẫn cho phụ huynh và phải thuyết phục để phụ huynh thấy được vai trò quan trọng của mình đóng góp trong phần dạy dỗ các cháu chứ không chỉ là trách nhiệm của nhà trường...
Trong quá trình dạy học, chị Phan Thị Sen đã tích cực nghiên cứu các đề tài khoa học, các sáng kiến cải tiến đồ dùng dạy học phù hợp với từng đối tượng học sinh, như sáng kiến sử dụng tranh để dạy kí hiệu ngôn ngữ các mẫu câu giao tiếp thông thường cho trẻ khiếm thính, mô hình trực quan dạy trẻ khuyết tật định hướng thời gian, các phương pháp dạy trẻ Down kỹ năng tự phục vụ....
Trong các buổi chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn, các buổi họp phòng chị đều thường xuyên nhắc nhở các thầy cô giáo phải thực sự có trách nhiệm cao với công việc, phải nghiêm túc với chính bản thân mình và thực sự tâm huyết với nghề, yêu thương tôn trọng học sinh, bởi các em đã có nhiều thiệt thòi, kém may mắn, gia đình các em cũng đã trải qua những nỗi đau, những gánh nặng trong cuộc sống.
Với phương châm Hãy giúp trẻ để trẻ tự giúp mình, trong nhiều năm qua đã có nhiều học sinh khiếm thính trưởng thành, có công ăn, việc làm, xây dựng gia đình ổn định hạnh phúc, nhiều em chậm phát triển trí tuệ đã tự tin trong giao tiếp, mạnh dạn biểu diễn văn nghệ trước đám đông, ... Mỗi thành công các em đạt được, mỗi sự tiến bộ của các em là niềm vui, là nguồn động viên vô cùng to lớn để chị và các đồng nghiệp của mình yêu hơn công việc mà mình đã lựa chọn./.
Minh Tâm