Nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Phòng bệnh năm 2025 và nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống dịch bệnh trong tình hình mới, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 15/2026/TT-BYT ngày 17/5/2026 quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh. Thông tư sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để tăng cường năng lực giám sát, phát hiện sớm và kiểm soát dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Thông tư gồm 8 chương, 67 điều, quy định cụ thể nhiều nội dung quan trọng như đối tượng giám sát trong phòng bệnh; hướng dẫn giám sát, địa điểm giám sát và chế độ thông tin, báo cáo; tiêu chí xác định, phân loại bệnh truyền nhiễm; khai báo thông tin bệnh truyền nhiễm; đánh giá nguy cơ, cảnh báo dịch bệnh; điều tra, xử lý ổ dịch và báo cáo dịch bệnh.
Điểm mới đáng chú ý của Thông tư là mở rộng và quy định rõ các đối tượng thuộc diện giám sát trong phòng, chống bệnh truyền nhiễm. Theo đó, hoạt động giám sát không chỉ áp dụng đối với người mắc bệnh mà còn bao gồm người mang mầm bệnh, người nghi ngờ mắc bệnh, người tiếp xúc với nguồn bệnh và các trường hợp tử vong do hoặc nghi ngờ do bệnh truyền nhiễm. Bên cạnh đó, các tác nhân gây bệnh như vi rút, vi khuẩn, ký sinh trùng, nấm; ổ chứa mầm bệnh, trung gian truyền bệnh và các yếu tố nguy cơ từ môi trường, điều kiện kinh tế - xã hội cũng được đưa vào diện theo dõi, giám sát.
CDC Khánh Hòa giám sát phòng bệnh sốt rét
Thông tư quy định ba loại hình giám sát trong phòng, chống bệnh truyền nhiễm gồm giám sát dựa vào chỉ số, giám sát trọng điểm và giám sát dựa vào sự kiện. Trong đó, giám sát dựa vào sự kiện được đánh giá là bước tiến quan trọng khi cho phép thu thập, sàng lọc và xác minh thông tin từ nhiều nguồn khác nhau như cộng đồng dân cư, mạng xã hội, các phương tiện truyền thông và hệ thống y tế. Cách tiếp cận này giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường có nguy cơ bùng phát dịch bệnh, từ đó nâng cao năng lực cảnh báo sớm và chủ động ứng phó với các tình huống y tế công cộng.
Một nội dung quan trọng khác là việc xây dựng Hệ thống thông tin giám sát trong phòng bệnh. Hệ thống này có chức năng tiếp nhận, cập nhật, quản lý, phân tích và chia sẻ dữ liệu liên quan đến bệnh truyền nhiễm, bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần, dinh dưỡng và thương tích tại cộng đồng. Các cơ quan, tổ chức, cơ sở y tế và cá nhân có liên quan có trách nhiệm cung cấp, cập nhật thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời theo quy định.
Thông tư áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan; các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, cơ sở xét nghiệm và các cơ sở y tế khác. Đồng thời, nhiều văn bản quy phạm pháp luật trước đây liên quan đến công tác giám sát và báo cáo bệnh truyền nhiễm sẽ hết hiệu lực kể từ ngày Thông tư này có hiệu lực, góp phần bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật trong lĩnh vực y tế dự phòng.
Việc ban hành Thông tư số 15/2026/TT-BYT có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý về phòng bệnh, nâng cao năng lực giám sát, cảnh báo và đáp ứng dịch bệnh từ trung ương đến địa phương. Đây là cơ sở để ngành y tế chủ động kiểm soát dịch bệnh, giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch, góp phần bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân trong giai đoạn mới.
Kim Mận