PrEP (dự phòng trước phơi nhiễm HIV) được đánh giá là một trong những biện pháp phòng ngừa HIV hiệu quả nhất hiện nay. Tuy nhiên, hiệu quả bảo vệ của PrEP phụ thuộc trực tiếp vào mức độ tuân thủ sử dụng thuốc của người dùng. Việc uống thuốc đúng liều, đúng thời điểm và duy trì đều đặn mỗi ngày là yếu tố quyết định giúp phát huy tối đa tác dụng của phương pháp này.
Theo các nghiên cứu khoa học, khi sử dụng PrEP hằng ngày theo đúng hướng dẫn (7 liều/tuần), hiệu quả phòng ngừa lây nhiễm HIV qua đường tình dục có thể đạt trên 99%. Tuy nhiên, nếu việc sử dụng không đều đặn, nồng độ thuốc trong cơ thể sẽ không duy trì ở mức đủ để bảo vệ. Nghiên cứu iPrEx cho thấy, khi duy trì khoảng 4 liều mỗi tuần, hiệu quả vẫn ở mức cao, khoảng 96%; nhưng nếu chỉ sử dụng 2–3 liều mỗi tuần, mức bảo vệ có thể giảm xuống còn 70–80% hoặc thấp hơn.
(Hình ảnh lọ thuốc PrEP miễn phí được cấp tại Khánh Hòa do Dự án Quỹ toaanf cầu tài trợ)
Thực tế này cho thấy, việc quên uống thuốc hoặc sử dụng ngắt quãng sẽ làm giảm đáng kể hiệu quả phòng ngừa, đồng thời làm tăng nguy cơ lây nhiễm HIV dù người dùng vẫn đang tham gia chương trình PrEP. Do đó, tuân thủ điều trị là yêu cầu quan trọng đối với tất cả người sử dụng.
Có thể hình dung PrEP như một “lá chắn” bảo vệ cơ thể trước nguy cơ phơi nhiễm HIV. Khi “lá chắn” này được duy trì liên tục thông qua việc uống thuốc đều đặn, khả năng bảo vệ sẽ luôn ở mức cao. Ngược lại, nếu gián đoạn trong quá trình sử dụng, hiệu quả sẽ suy giảm và không còn đảm bảo an toàn như mong muốn.
Tại tỉnh Khánh Hòa, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh luôn hướng dẫn rất cụ thể cho người sử dụng PrEP về cách uống thuốc sao cho hiệu quả nhất. Người sử dụng được tư vấn kỹ lưỡng về cách dùng thuốc, được nhắc lịch tái khám và xét nghiệm HIV định kỳ. Bên cạnh đó, các cơ sở y tế còn hỗ trợ giải đáp thắc mắc, hướng dẫn xử lý khi quên liều hoặc gặp khó khăn trong quá trình sử dụng, giúp người dân duy trì thói quen dùng thuốc một cách hiệu quả.
Để tăng cường tuân thủ, các chuyên gia khuyến cáo người dùng nên tạo thói quen uống thuốc vào cùng một thời điểm mỗi ngày, như sau bữa ăn sáng hoặc trước khi đi ngủ. Việc đặt báo thức nhắc nhở trên điện thoại hoặc mang theo thuốc khi di chuyển cũng là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để tránh quên liều.
Ngoài ra, cần lưu ý rằng PrEP chỉ có tác dụng phòng ngừa HIV, không bảo vệ khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác. Vì vậy, việc kết hợp sử dụng bao cao su và duy trì lối sống lành mạnh vẫn là những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe toàn diện.
Ngành y tế khuyến khích những người có nguy cơ cao chủ động tìm hiểu và tiếp cận PrEP tại các cơ sở y tế uy tín để được tư vấn và hỗ trợ phù hợp. Việc tuân thủ đầy đủ hướng dẫn sử dụng không chỉ giúp bảo vệ bản thân mà còn góp phần giảm nguy cơ lây nhiễm HIV trong cộng đồng.
Tuân thủ PrEP không chỉ là một khuyến cáo y tế mà còn là yếu tố cốt lõi quyết định thành công của chiến lược phòng, chống HIV. Khi được sử dụng đúng cách, PrEP sẽ trở thành công cụ hiệu quả, giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Uống đúng – đủ – đều chính là chìa khóa để PrEP bảo vệ bạn một cách hiệu quả nhất.
BS.Nguyễn Quốc Huy