Những năm gần đây, kinh phí đầu tư cho công tác dân số từ Chương trình mục tiêu Quốc gia cắt giảm hơn một nửa, đã thế còn cấp quá chậm. Vì vậy ảnh hưởng không nhỏ đến kế hoạch triển khai các hoạt động dân số. Nếu tình trạng này kéo dài, các mục tiêu đề ra sẽ khó đạt được.

Kinh phí cuối năm mới cấp

Bác sĩ Trần Thị Kim Oanh, Phó Chi cục Trưởng phụ trách Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ) tỉnh cho biết, mặc dù được sự quan tâm chỉ đạo, lãnh đạo của các cấp ủy đảng và chính quyền nhưng công tác DS-KHHGĐ năm 2016 đã gặp không ít khó khăn và thử thách. Lý do kinh phí Chương trình mục tiêu về DS-KHHGĐ vốn đã bị cắt giảm hơn 50%, đã vậy đến cuối năm mới nhận được tạm ứng lần 1, có 46% kế hoạch năm. Với kinh phí đó chỉ đủ để trả thù lao 9 tháng cho đội ngũ cộng tác viên và hiện đang nợ cộng tác viên 3 tháng thù lao cuối năm. Kinh phí năm 2017 đến nay cũng chưa có. Trong khi đó kinh phí từ ngân sách tỉnh hàng năm cấp khoảng 250 triệu đồng, Chi cục phải chia đều cho các hoạt động, từ chương trình phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể, các mô hình đề án, cho đến tổ chức các sự kiện lớn nhân các ngày Dân số Thế giới, Tháng hành động Quốc gia về dân số, ngày Dân số Việt Nam, các đợt chiến dịch về vùng khó khăn... “Trong thời gian chờ có kinh phí, để thực hiện các hoạt động dân số ngay từ đầu năm, các địa phương phải loay hoay tạm ứng kinh phí từ các nguồn khác để triển khai cho kịp tiến độ. Kinh phí hạn chế, hầu hết các hoạt động tuyên truyền, nói chuyện chuyên đề đều thực hiện lồng ghép với các hoạt động của Trung tâm học tập cộng đồng, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Trạm y tế, họp thôn, tổ dân phố, sinh hoạt các câu lạc bộ. Mặt khác, chương trình tiếp thị xã hội các phương tiện tránh thai Trung ương cung cấp dịch vụ chậm, bị ngắt quãng khiến người dân mất lòng tin” - bác sĩ Oanh nói.

            Một buổi truyền thông phối hợp với Trạm Y tế Phước Hòa thực hiện

Chị Nguyễn Thị Kim Thoa, một cộng tác viên của xã Ninh Bình (thị xã Ninh Hòa) cũng cho biết, công việc cộng tác viên thì nhiều, nhưng sự quan tâm động viên của ngành lại ít, chế độ thù lao quá thấp, lại chậm. Những năm trước thỉnh thoảng các chị em còn được tập huấn, gặp gỡ giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao kỹ năng truyền thông vận động, cập nhật kiến thức mới, nhưng những năm gần đây không còn được mời. Đã thế nguồn phương tiện tránh thai  tiếp thị xã hội cung cấp cứ bị ngắt quãng làm người dân mất lòng tin, ảnh hưởng đến uy tín của cộng tác viên... Vì thế nhiều chị em bỏ việc hoặc có làm thì cũng không còn nhiệt tình.

Cần đầu tư thích đáng

Do kinh phí được cấp chậm trễ, năm 2016 tuy các chỉ tiêu DS-KHHGĐ cơ bản đạt nhưng ngành vẫn còn tồn tại nhiều bất cập chưa giải quyết được. Cụ thể tỷ suất sinh trung bình của 2 huyện miền núi Khánh Sơn, Khánh Vĩnh vẫn còn ở mức cao với 19,8‰; tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên trung bình chiếm 23,3%; tình trạng tảo hôn vẫn xảy ra. Bên cạnh đó, tỷ số giới tính khi sinh toàn tỉnh hiện đã rơi vào nhóm cao 110 bé trai/100 bé gái và đang có xu hướng tăng; tỷ lệ sàng lọc trước sinh và sơ sinh còn khá thấp; các mô hình, đề án hoạt động cầm chừng, không triển khai mở rộng được và chưa đi sâu vào chất lượng; đặc biệt đội ngũ cộng tác viên thường xuyên thay đổi do thù lao quá thấp, (100.000 đồng/người/tháng) đã gây nhiều khó khăn trong việc rà soát, theo dõi cũng như cập nhật thông tin biến động dân cư ở cơ sở.

Ông Nguyễn Văn Tân - Phó Tổng cục Trưởng phụ trách Tổng cục DS-KHHGĐ cho biết, trong giai đoạn khó khăn về kinh phí, ngành Dân số Khánh Hòa có sự  nỗ lực chỉ đạo tuyến dưới chủ động xin tạm ứng kinh phí địa phương để đảm bảo các hoạt động của ngành đúng tiến độ; có nhiều cách làm hay sáng tạo lồng ghép trong các hoạt động truyền thông tại cơ sở, cộng đồng; tổ chức truyền thông trực tiếp với nhiều hình thức phong phú, cung cấp thông tin cũng như đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản đến gần người dân hơn. Song bên cạnh đó, công tác quản lý cũng cần chặt chẽ hơn, nên đẩy mạnh việc phân cấp, phân quyền, phân trách nhiệm nhằm thúc đẩy tiến độ công việc; tăng cường công tác tham mưu cũng như đẩy mạnh các mô hình, đề án nâng cao chất lượng dân số, đặc biệt đẩy mạnh xã hội hóa chương trình tiếp thị xã hội các phương tiện tránh thai. Mặt khác phải chuẩn bị những đối sách khi kinh phí chương trình mục tiêu giai đoạn 2016-2020 giảm hơn 50% so với giai đoạn 2011-2015, cần thu hẹp đối tượng bao cấp, mở rộng sự tự chi trả sử dụng dịch vụ. “Tôi mong muốn trong tình hình mới, ngành Dân số Khánh Hòa phải năng động, sáng tạo hơn nữa và có sự vào cuộc cả hệ thống chính trị, đặc biệt tỉnh phải có sự đầu tư nguồn lực thích đáng cho công tác này để hoàn thành chỉ tiêu Trung ương giao năm 2017 và những năm tiếp theo” -  ông Tân nói.