Tại TP Hồ Chí Minh, ngay khi ca mắc COVID-19 bệnh nhân 1342 phát hiện và công bố vào ngày 29/11/2020, ngay lập tức hệ thống y tế khoanh vùng, truy vết những trường hợp tiếp xúc bệnh nhân, đưa vào cách ly tập trung. Đến chiều ngày 2/12/2020, có gần 500 người dân tại 3 con hẻm ở Quận 6 là địa phương có bệnh nhân COVID-19 1347,1348,1349 được tạm thời phong tỏa. Những trường hợp tiếp xúc liên quan 4 ca mắc tại một số trường học, trung tâm Anh ngữ, quán ăn được kiểm soát chặt chẽ, lấy mẫu xét nghiệm kịp thời. Tính đến ngày 7/12/2020, tất cả 3.259 mẫu xét nghiệm F1,F2 và số mẫu rà soát trong cộng đồng liên quan đến 4 ca mắc đều có kết quả âm tính. TP Hồ Chí Minh cơ bản kiểm soát được chuỗi lây nhiễm và 5 ngày qua không phát hiện ca mắc mới ngoài cộng đồng.
Ngày 14/5/2020, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 2057/QĐ-BYT về tài liệu chuyên môn hướng dẫn chăm sóc sức khỏe tâm thần trong dịch COVID-19.
Theo đó, đối với người bị cách ly cần giữ liên lạc và duy trì các mạng lưới xã hội; duy trì những thói quen tốt hàng ngày; duy trì kết nối qua điện thoại, email, mạng xã hội và tham gia họp trực tuyến. Người bị cách ly nếu căng thẳng hãy tham gia những hoạt động lành mạnh để cảm thấy thư giãn, tập thể dục thường xuyên, giữ thói quen ngủ, sử dụng thực phẩm an toàn, nhìn nhận mọi việc trong bức tranh tổng thể. Các cơ quan y tế luôn nỗ lực đảm bảo có sự chăm sóc tốt nhất cho những người bị ảnh hưởng. Ai cũng cảm thấy lo lắng khi có những thông tin liên tục về vụ dịch, hãy tìm những thông tin từ nguồn tin cậy như Bộ Y tế, Tổ chức Y tế thế giới vào những thời điểm cụ thể trong ngày; tránh nghe, theo dõi những tin đồn làm người bị cách ly càng thêm lo lắng.
Đối với người bệnh tâm thần, Bộ Y tế khuyến cáo cần thực hiện tốt những nội dung sau: cần phải chuẩn bị chi tiết mọi thứ cần thiết phòng trường hợp bị nhiễm COVID-19 hoặc phải cách ly đặc biệt, phải chuẩn bị thuốc điều trị bệnh lý tâm thần của mình từ 1-3 tháng điều trị theo quy định. Người bệnh tâm thần không tự ý ngừng hoặc bỏ thuốc điều trị các bệnh tâm thần mạn tính; nếu lịch tái khám định kỳ bị hoãn do dịch bệnh thì nên tư vấn từ xa với nhân viên y tế theo đúng hẹn và phải đảm bảo duy trì phác đồ điều trị hiện tại cho tới lần khám tiếp theo. Cần cung cấp cho cán bộ y tế thông tin diễn biến bệnh và điều trị khi tư vấn từ xa để có được những điều chỉnh phù hợp với thực tế.
Người bệnh tâm thần cần học các bài tập thể chất đơn giản hàng ngày thực hiện tại nhà hoặc nơi cách ly để duy trì khả năng vận động và giảm sự nhàm chán. Cần giữ thói quen lịch làm việc hàng ngày càng nhiều càng tốt hoặc tạo ra thói quen mới; tập thể dục thường xuyên, vệ sinh sạch sẽ, hoạt động hàng ngày, hoạt động giải trí…Giữ liên tục thường xuyên với người thân qua các phương tiện thông tin, việc gọi video. Người bệnh cần có địa chỉ, số điện thoại liên lạc của bệnh viện, hiệu thuốc, bác sĩ, người thân, cửa hàng thực phẩm…Cần cung cấp đầy đủ thông tin về phác đồ điều trị bệnh tâm thần hiện tại khi nhiễm COVID-19 hoặc các bệnh lý khác để tránh tương tác thuốc bất lợi và để hiệu chỉnh liều thuốc hợp lý các thuốc tâm thần khi phải dùng các thuốc điều trị COVID-19 hoặc các bệnh khác.
Người bệnh tâm thần cũng phải tuyệt đối tuân thủ các hướng dẫn về dự phòng lây nhiễm COVID-19 tại địa phương, cơ sở y tế để phòng lây nhiễm cho bản thân, người xung quanh và cho nhân viên y tế.
Cung cấp hỗ trợ tâm lý cơ bản cho người có thể mắc bệnh COVID-19 qua việc hỏi nhu cầu, mối quan tâm, lắng nghe, hiểu điều gì là quan trọng nhất đối với người đó vào lúc này, giúp họ tìm ra vấn đề ưu tiên của họ là gì. Cán bộ y tế cần cung cấp thông tin chính xác về tình trạng và kế hoạch điều trị của người đó bằng ngôn ngữ dễ hiểu và không quá chuyên ngành giúp giải quyết mối quan tâm khẩn cấp, đưa ra những quyết định cần thiết, hợp lý giúp kết nối mọi người với những người thân và hỗ trợ xã hội qua điện thoại, mạng xã hội khi thích hợp./.
Anh Huy