Làm mẹ là thiên chức của người phụ nữ nên mọi người thường nghĩ rằng việc cho con bú là cực kỳ đơn giản. Nhưng với nhiều phụ nữ, đặc biệt là những phụ nữ lần đầu làm mẹ thì đó lại là việc thật không dễ chút nào.

Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng thiết yếu và tốt nhất cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Sữa mẹ có đầy đủ chất dinh dưỡng từ đạm, chất béo và khoáng chất, đặc biệt sữa mẹ dễ tiêu hóa và hấp thụ hơn sữa bò. Sữa mẹ không có các thành phần protein lạ nên sẽ không gây dị ứng cho trẻ. Chính vì thế, các bé được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu sẽ lớn nhanh hơn và ít có nguy cơ bị thừa cân hoặc suy dinh dưỡng, còi xương hơn và thường có sức đề kháng tốt hơn so với những đứa trẻ khác.

Theo khuyến cáo của Tổ chức y tế Thế giới, sau khi sinh, mẹ nên cho trẻ bú ngay để trẻ được tận hưởng dòng sữa non đầu đời giàu dinh dưỡng, phòng bệnh nhiễm trùng. Vì vậy, trẻ được bú mẹ càng sớm càng tốt, sữa mẹ tiết ra theo phản xạ, bú sớm có tác dụng kích thích bài tiết sữa.

Số lần cho trẻ bú không gò bó theo giờ giấc mà tuỳ thuộc vào nhu cầu của trẻ. Cho trẻ bú bất cứ khi trẻ đòi ăn, nếu các bà mẹ nghĩ mình ít sữa thì lại cần cho trẻ bú nhiều để kích thích bài tiết sữa tốt hơn. Cho trẻ bú đến khi trẻ no, tự rời vú mẹ. Sau khi bú hết một bên, nếu trẻ chưa đủ no thì chuyển sang vú bên kia.

Theo các bác sĩ chuyên khoa mẹ và bé, nếu cho bé bú không đúng cách có thể gây khó chịu cho cả hai mẹ con, bé có thể quấy khóc vì không uống được hoặc uống rất ít sữa mẹ, mẹ thì có thể bị căng sữa, đau rát đầu vú, và nếu tình trạng này kéo dài có thể dẫn đến mất sữa.

Chính vì vậy, mẹ nên chọn tư thế cho con bú đúng và phù hợp để cả hai mẹ con cùng được thoải mái. Với những mẹ mới sinh chưa có nhiều sữa về hoặc trong thời gian mang thai hay bị căng thẳng dẫn đến tình trạng thiếu sữa, tắc tia sữa.... nếu tình trạng này kéo dài sẽ gây ra hậu quả không đáng có.

Khi cho trẻ bú, người mẹ ở tư thế thoải mái, có thể nằm hoặc ngồi. Mẹ để đầu và người của bé nằm trên một đường thẳng; Mặt của bé quay vào bầu vú, mũi bé đối diện với núm vú; Mẹ đỡ mông bé, bế bé vào người và nhìn bé âu yếm hoặc trò chuyện với bé.

Khi cho trẻ bú, mẹ nâng bầu vú bằng cách: ngón tay cái mẹ để trên vú, các ngón tay còn lại tựa vào bầu ngực phía dưới vú, ngón tay trỏ nâng vú.

Cán bộ y tế cần hướng dẫn mẹ giúp trẻ ngậm bắt vú đúng: chạm vú vào môi trên của trẻ, đợi đến khi miệng trẻ mở rộng đưa miệng của trẻ vào vú sao cho môi dưới của trẻ ở dưới núm vú. 

Các chuyên gia đưa ra lời khuyên cho các bà mẹ cho con bú đó là luôn giữ tâm trạng vui vẻ thoải mái; Chọn tư thế thích hợp sao cho cả mẹ và con cảm thấy thoải mái nhất; Hãy bình tĩnh và kiên nhẫn, cố gắng cho trẻ bú ngay sau khi sinh; Chú ý chăm sóc đầu nhũ tránh không để đầu nhũ bị tổn thương; Nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc để đảm bảo cả về chất và lượng sữa; Ăn uống đủ dinh dưỡng. Hạn chế các thức ăn có nhiều gia vị ( hành, tỏi, ớt...), không hút thuốc lá, không uống rượu và cà phê; Tránh lao động quá sức; Khi cho con bú nếu cần dùng thuốc phải hỏi ý kiến của bác sĩ, không nên tự dùng thuốc vì có thể gây nguy hại cho con và có thể làm cạn nguồn sữa mẹ.

Cho trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, không cần cho trẻ ăn bất cứ loại thức ăn nào khác, kể cả nước. Khi trẻ bị bệnh, ngay cả khi trẻ bị tiêu chảy, vẫn tiếp tục cho trẻ bú. Trẻ đẻ non yếu không bú mẹ được, hoặc trường hợp mẹ bị ốm, mẹ bị mắc 1 số bệnh mà không cho trẻ bú được, cần vắt sữa mẹ ra cốc và cho trẻ ăn bằng thìa hoặc trực tiếp uống bằng cốc. Nên cho trẻ bú đến 18 tháng - 24 tháng tuổi, không cai sữa trẻ trước 12 tháng tuổi.

Từ ngày 1/8 đến 7/8 hàng năm,Tuần lễ thế giới nuôi con bằng sữa mẹ được các quốc gia trên toàn thế giới tổ chức hàng năm nhằm khuyến khích, tăng cường việc nuôi con bằng sữa mẹ. Ngày 23/7/2019, Bộ Y tế ban hành công văn số 4210/BYT-BM-TE về việc triển khai Tuần lễ Thế giới nuôi con bằng sữa mẹ (NCBSM) năm 2019 với chủ đề “Trao cơ hội và tạo mọi điều kiện cho cha mẹ để thực hiện nuôi con bằng sữa mẹ”. 

Theo đó, Sở Y tế Khánh Hòa đã chỉ đạo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật là đơn vị đầu mối chịu trách nhiệm phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai các hoạt động truyền thông hưởng ứng Tuần lễ Thế giới NCBSM năm 2019, tập trung truyền thông cho các cấp, các ngành và người dân về vai trò của người cha, các thành viên trong gia đình và xã hội trong việc hỗ trợ bà mẹ NCBSM, góp phần tăng tỷ lệ trẻ được bú mẹ hoàn toàn trong 06 tháng đầu; phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể liên quan để truyền thông cho người sử dụng lao động (các cơ quan nhà nước, các doanh nghiệp, các công ty…) về lợi ích của việc NCBSM để hỗ trợ thiết thực cho bà mẹ NCBSM hoàn toàn trong 06 tháng đầu, tiếp tục NCBSM đến 24 tháng hoặc lâu hơn; cách duy trì nguồn sữa khi bà mẹ trở lại làm việc sau 6 tháng nghỉ thai sản; đồng thời tổ chức hoạt động tư vấn về NCBSM cho phụ nữ có thai, bà mẹ, người cha và các thành viên trong gia đình về lợi ích của việc cho trẻ bú sớm trong 01 giờ đầu sau sinh.

Đối với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, Sở Y tế yêu cầu cần tiếp tục thực hiện Thông tư số 38/2016/TT-BYT ngày 31/10/2016 của Bộ Y tế quy định về một số biện pháp thúc đẩy việc NCBSM tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; tuân thủ Nghị định số 100/2014/NĐ-CP ngày 06/11/2014 của Chính phủ về kinh doanh và sử dụng các sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ nhỏ, bình bú và vú ngậm nhân tạo.

Theo chủ đề “Trao cơ hội và tạo mọi điều kiện cho cha mẹ để thực hiện nuôi con bằng sữa mẹ” nhằm nhấn mạnh đến vai trò của cha mẹ, gia đình và xã hội đối với việc hỗ trợ bà mẹ duy trì nuôi con bằng sữa mẹ, vấn đề bình đẳng giới trong việc duy trì khuyến khích, hỗ trợ, bảo vệ NCBSM,  nội dung thông điệp cần truyền thông đó là:

Nuôi con bằng sữa mẹ có thể cứu được 1,3 triệu trẻ dưới 5 tuổi trên thế giới mỗi năm.

Nuôi con bằng sữa mẹ có thể giúp trẻ tránh được bệnh béo phì, tiểu đường và tim mạch.

Các bà mẹ có quyền nghỉ thai sản 6 tháng và được hưởng đầy đủ các chế độ đãi ngộ.

Toàn cộng đồng tích cực ủng hộ Ngành Y tế thực hiện Nghị định 100/2014/NĐ-CP về kinh doanh và sử dụng các sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ nhỏ.

Cho trẻ tiếp xúc da kề da với mẹ để trẻ được bú sữa mẹ ngay trong giờ đầu sau sinh.

Cho trẻ bú sớm trong vòng 1 giờ đầu sau sinh để bảo vệ trẻ ngay từ giây phút chào đời.

Cán bộ y tế tích cực hỗ trợ bà mẹ cho bú sớm và bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, tiếp tục NCBSM đến 24 tháng hoặc lâu hơn và cách duy trì nguồn sữa mẹ khi mẹ trở lại làm việc sau 6 tháng nghỉ thai sản.

Hồng Sơn