Nhiễm khuẩn âm đạo là một bệnh lý thường gặp ở phụ nữ. Nguyên nhân của bệnh là do sự mất cân bằng của hệ vi khuẩn khỏe mạnh ở âm đạo, gây ra tiết dịch bất thường như hôi, ngứa rát, khó chịu cho người phụ nữ. Bệnh thường gặp ở phụ nữ độ tuổi sinh sản.

Kết quả nghiên cứu tình hình nhiễm khuẩn đường sinh dục dưới và các yếu tố liên quan của phụ nữ tuổi từ 18-45 tại Bệnh viện Phụ sản Thanh Hóa năm 2010 của Phạm Thị Khanh cho thấy, tỷ lệ nhiễm khuẩn âm đạo do vi khuẩn là 36%; còn nghiên cứu tương tự của Nguyễn Thị Liên tại huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc ở phụ nữ có chồng từ 15-49 tuổi tỷ lệ nhiễm khuẩn âm đạo là gần 34%. Một nghiên cứu khác của Lê Thị Kim Thoa đánh giá kết quả điều trị nhiễm khuẩn âm đạo ở phụ nữ có chồng tại huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre năm 2012, nghiên cứu được thực hiện trên 191 phụ nữ có chồng tuổi từ 18-49 được chẩn đoán nhiễm khuẩn âm đạo, được điều trị theo phác đồ của hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản năm 2009 của Bộ Y tế, kết quả lâm sàng hết triệu chứng, xét nghiệm âm tính có tỷ lệ là 52,4%; kết quả điều trị trung bình là có cải thiện lâm sàng, xét nghiệm còn dương tính, kết quả điều trị khỏi nhưng chưa hoàn toàn là 21%; kết quả điều trị kém, không giảm triệu chứng lâm sàng, xét nghiệm còn dương tính cao gần 27%. Nguyên nhân những trường hợp điều trị chưa đạt hiệu quả, theo kết quả nghiên cứu là do người bệnh không tuân thủ đúng điều trị, không uống thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.
Chúng ta biết rằng, trong môi trường âm đạo của người phụ nữ khỏe mạnh có rất nhiều lactobacilli, đây là các trực trùng hình que, gram dương, ái khí, có chiều dài khác nhau, có khả năng biến đổi các glycogen, được tiết ra ở các tế bào biểu mô âm đạo dưới tác động kích thích của estrogen, thành axit lactic, duy trì môi trường âm đạo có pH luôn ở mức 3,8-4,8; chống lại các vi khuẩn gây bệnh. Như vậy, khi có nguyên nhân nào đó làm cho độ pH của âm đạo thay đổi sẽ dẫn đến sự mất cân bằng bảo vệ tại chỗ, dẫn đến tình trạng nhiễm khuẩn, gây ra các triệu chứng bất thường của dịch tiết âm đạo.
Tác nhân gây bệnh nhiễm khuẩn âm đạo thường là các vi khuẩn kỵ khí như Gardnerella vaginalis, Prevotella species, Porphyromonas species, Bacteroides species, Peptostreptococcus species, Mycophlasma hominis, Ureaplasma urealyticum, Mobiluncus species…các vi khuẩn này phát triển thay thế lactobacilli và làm cho pH âm đạo tăng từ 4,5 lên đến 7,0.
Nhiễm khuẩn âm đạo thường gặp ở những người thường xuyên tiếp xúc với hóa chất xà phòng, kem bôi, thụt rửa âm đạo, sử dụng dị vật đường âm đạo hoặc quan hệ tình dục với nhiều người, có nhiễm các bệnh lây truyền qua đường tình dục do người bệnh dùng kháng sinh phổ rộng lâu ngày. Bệnh cũng có thể gặp ở phụ nữ có thai hoặc phụ nữ có bệnh lý về da như chàm, vẩy nến, nhiễm trùng da.
Có đến 50-70% phụ nữ bị nhiễm khuẩn âm đạo không có triệu chứng, người bệnh đi khám phụ khoa vì tình trạng khí hư âm đạo có mùi hôi, khí hư đổi màu trắng xám, khí hư đặc, đặc biệt khí hư tiết ra nhiều sau khi hành kinh hoặc quan hệ tình dục.
Nếu trong trường hợp nhiễm khuẩn âm đạo đơn thuần, người bệnh không có triệu chứng tiểu gắt, đau sau quan hệ tình dục hoặc nóng rát âm đạo, hoặc không có viêm âm hộ, viêm cổ tử cung kèm theo. Nếu có thêm một trong các triệu chứng đó, có thể hướng đến tình trạng viêm âm đạo phức tạp do nhiều tác nhân khác nhau.
Bệnh nhiễm khuẩn âm đạo được chẩn đoán bằng cách nhuộm gram huyết trắng, mặc dù đây là tiêu chuẩn vàng trong công tác chẩn đoán nhiễm khuẩn âm đạo nhưng do phương pháp này mất nhiều thời gian nên hiện tại chỉ áp dụng nhuộm gram huyết trắng trong các nghiên cứu.
Để chẩn đoán nhanh nhiễm khuẩn âm đạo, các bác sĩ thường dựa trên tiêu chuẩn Amsel là có ít nhất 3 trong 4 tiêu chuẩn sau:
1.Khí hư: nhiều, hôi, đồng nhất, trắng xám, nhất là phát hiện sau quan hệ tình dục hoặc hành kinh.
pH khí hư > 4,5
2.Nghiệm pháp mùi hôi dương tính: nhỏ dung dịch KOH 10% vào dịch âm đạo có mùi cá thối bay lên ngay sau khi nhỏ dung dịch.
3.Các tế bào clue cell khi soi kính hiển vi: trên lam soi nhuộm huyết trắng; thấy hình ảnh các tế bào biểu mô lát bị bao phủ rất nhiều vi khuẩn ở xung quanh, làm cho bờ của tế bào không còn rõ ràng.
Điều trị nhiễm khuẩn âm đạo bác sĩ chuyên khoa sẽ cho các thuốc uống, thuốc bôi, hoặc thuốc đặt tùy theo từng người bệnh. Một điều cần lưu ý người bệnh cần tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ. Một vấn đề cũng cần lưu ý là nên tầm soát các bệnh lây truyền qua đường tình dục nếu có nghi ngờ người bệnh mắc kèm theo. Sử dụng bao cao su thường xuyên, đúng cách cần được chú ý để làm giảm nguy cơ mắc bệnh. Người phụ nữ cần chú ý bỏ thói quen thụt rửa âm đạo, không được tự ý đặt thuốc trong âm đạo gồm cả kháng sinh, kháng nấm và kháng viêm. Khi có bệnh cần được khám và điều trị sớm tại các cơ sở y tế.
Nguyên Khải