Các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm thường gặp ở trẻ dưới 1 tuổi, bao gồm: bệnh lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, sởi, viêm gan B, viêm phổi/ viêm màng não mủ do Hib… Để phòng chống hiệu quả, cộng đồng cần phải nắm rõ thông tin về các bệnh này và tiêm phòng đầy đủ cho trẻ đặc biệt với trẻ dưới 1 tuổi.

Bệnh lao: là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn gây ra. Vi khuẩn lao lây từ người sang người qua đường không khí. Người bị bệnh  lao thường có bị biểu hiện: ho, ho ra máu, khạc đờm, sốt, ra mồ hôi, sụt cân, chán ăn, mệt mỏi… Tuy biểu hiện không khó nhận biết nhưng thời gian đầu thường nhẹ nên nhiều người thường chủ quan, không đi khám và điều trị sớm dẫn đến bệnh nặng và tăng nguy cơ lây nhiễm cho cộng đồng.

Để phòng chống bệnh lao, biện pháp hữu hiệu nhất là cho trẻ sơ sinh đến các cơ sở y tế để tiêm vắc xin phòng chống lao. Đeo khẩu trang khi ra đường và khi vào bệnh viên, những nơi có nguy cơ lây nhiễm bệnh lao. Nếu bị mắc bệnh lao, cần điều trị tốt và thực hiện các biện pháp phòng tránh lây cho người xung quanh theo hướng dẫn của cán bộ y tế.

Bệnh bạch hầu: vi khuẩn gây bệnh bạch hầu lây truyền dễ dàng qua đường hô hấp hoặc qua tiếp xúc trực tiếp với các dịch tiết từ niêm mạc mũi họng của bệnh nhân hoặc người lành mang trùng khi ho, hắt hơi, đặc biệt trong khu vực dân cư đông đúc hoặc nơi có điều kiện vệ sinh không đảm bảo.

Biểu hiện của bệnh là sốt nhẹ, đau họng, ho, khan tiếng, chán ăn, xuất hiện giả mạc hai bên thành họng, thanh quản, mũi, có thể xuất hiện ở da, các màng niêm mạc khác như kết mạc mắt hoặc bộ phận sinh dục, trường hợp nặng có thể gây biến chứng và tử vong.

Cách phòng bệnh bạch hầu hiệu quả nhất là đưa trẻ đi tiêm vắc xin phối hợp phòng bệnh bạch hầu: Quinvaxem hoặc DTP, Td đầy đủ, đúng lịch. Khi có dấu hiệu bệnh hoặc nghi ngờ mắc bệnh bạch hầu phải được cách ly và đưa đến cơ sở y tế để được khám, điều trị kịp thời.

Ho gà: là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn gây nên, chủ yếu gặp ở trẻ nhỏ và lây qua đường hô hấp. 

Biểu hiện của bệnh là sốt, ho dữ dội thành cơn kéo dài và có tiếng thở rít, chảy nước mắt, nước mũi kèm theo nôn có đờm dãi trắng và rất dính. Có thể hạn chế nguy cơ biến chứng, tử vong nếu được phát hiện và điều trị kịp thời.

Cách phòng tránh là chủ động đưa trẻ đi tiêm vắc xin phòng bệnh đúng lịch, đủ mũi. Khi có dấu hiệu mắc bệnh hoặc nghi ngờ mắc bệnh ho gà, trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế để được khám, cách ly và điều trị.

Bệnh uốn ván: là một nhiễm khuẩn nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong cao, đặc trưng bởi tăng trương lực cơ và các cơn co cứng, gây ra bởi một độc tố protein mạnh là test-anospasmin do Clostridium tetani tiết ra. Nguyên nhân thường do bị trầy xước và vết thương tiếp xúc trực tiếp với trực khuẩn uốn ván có trong đất, cát bụi, phân trâu bò ngựa và gia cầm, cống rãnh, dụng cụ phẫu thuật không tiệt trùng kỹ. Trẻ sơ sinh bị uốn ván do vi khuẩn uốn ván xâm nhập vào cơ thể trẻ chủ yếu qua đường rốn trong quá trình sinh đẻ, cắt rốn hoặc chăm sóc rốn sau sinh không đảm bảo vô trùng.

Các phòng ngừa uốn ván là tiêm vắc xin uống ván, đây là biện pháp quan trọng và hữu hiệu nhất để phòng bệnh uốn ván sơ sinh cho cà mẹ và con. Những người có nguy cơ cao bị uốn ván, phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, phụ nữ có thai cần tiêm phóng uốn ván tại cơ sở y tế theo hướng dẫn của cán bộ y tế.

Bệnh sởi: là bệnh truyền nhiễm gây dịch lây qua đường hô hấp do vi rút sởi gây nên với biểu hiện sốt cao, ho, hắt hơi; phát ban đầu, cổ, than mình rồi đến tay, chân. Sau mắc sởi, do sức đề kháng của cơ thể suy giảm, bệnh nhân dễ bị biến chứng nặng nếu không được điều trị kịp thời. Phụ nữ mang thai mắc sởi có thể gây ra sảy thai, đẻ non.

Biện pháp phòng ngừa là tất cả những người chưa có miễn dịch với sởi đều có nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt là trẻ nhỏ. Do vậy, các nhóm đối tượng này cần được bảo vệ bằng tiêm vắc xin sởi tại cơ sở y tế.

Viêm gan B: là một bệnh gây viêm và hoại tử tế bào gan cấp tính hay mạn tính do vi rút viêm gan B. Bệnh lây truyền qua đường máu, quan hệ tình dục và lây truyền từ mẹ sang con. Bệnh có thể gây biến chứng xơ gan và ung thư gan.

Tiêm vắc xin là cách phòng bệnh hiệu quả nhất. Đối với người chưa có miễn dịch với vi rút viêm gan B cần tiêm vắc xin phòng bệnh viêm gan B. Trẻ sơ sinh cần đượctiêm vắc xin phòng bệnh sau 24 giời ngay sau khi sinh để phòng lây truyền viêm gan B từ mẹ sang con và giúp trẻ sơ sinh sớm được bảo vệ qua các nguồn lây nhiễm khác.

Viêm phổi/ miêm màng não mủ do Hib: vi khuẩn Haemophilus in-fluenza týp B (Hib) là tác nhân phổ biến nhất gây viêm phổi ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 2 tuổi và là nguyên nhân hàng đầu gây viêm màng não cấp do vi khuẩn ở trẻ dưới 5 tuổi, chiếm từ 1/3 đến ½ số trường hợp viêm màng não do vi khuẩn. Vi khuẩn Hib tồn tại ở mũi và họng, dễ lây truyền từ người này sang người khác qua đường hô hấp, qua những giọt nước bọt do hắt hơi và ho.

Bất cứ trẻ nào chưa có miễn dịch phòng bệnh đều có nguy cơ cao mắc bệnh này, đặc biệt là trẻ từ 6 tháng đến dưới 2 tuổi. Tuy nhiên, căn bệnh này hoàn toàn có thể phòng bằng tiêm vắc xin sớm và đủ mũi cho trẻ dưới 6 tháng tuổi tại cơ sở y tế.

Huy Hoàng