Đánh giá công tác y tế năm 2021, theo Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long, hệ thống văn bản pháp luật đã được hoàn thiện từng bước nhưng còn nhiều vướng mắc, chưa đầy đủ; chưa thể chế được hết các quan điể,m đường lối, chính sách tại Nghị quyết 20/NQ0TW, Nghị quyết 21/NQ-TW. Đặc biệt trong phòng chống dịch Covid-19, các quy định của pháp luật hiện hành chưa bao quát được hết các tình huống ứng phó với bùng phát dịch bệnh; một số văn bản chưa sát thực tiễn, thiếu khả thi, một số quy định mâu thuẫn, thay đổi nhanh, gây bức xúc trong xã hội. Công tác thanh tra, kiểm tra còn hạn chế do nhân lực mỏng.
Hệ thống y tế còn bộc lộ hạn chế, nhất là y tế cơ sở và y tế dự phòng, chưa đáp ứng được yêu cầu khi dịch xảy ra. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật của nhiều tỉnh, thành phố không có đủ diện tích làm việc, thiếu trang thiết bị, nhân lực. Y tế cơ sở chưa được đổi mới căn bản về bộ máy, về hoạt động, về nguồn nhân lực, về cơ sở hạ tầng và cơ chế tài chính, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, chưa đáp ứng nhu cầu của người dân trong tình hình mới.
Các bệnh lây nhiễm vẫn tiếp tục là một cách thức, một số dịch bệnh lưu hành, kể cả có thể dự phòng bằng vắc xin ngừa sởi bạch hầu… chưa được kiểm soát hoàn toàn hoặc có nguy cơ quay trở lại, các dịch bệnh mới nổi. Hệ thống y tế, nhất là y tế cơ sở, y tế dự phòng chưa đáp ứng được năng lực phòng, chống dịch Covid-19.
Do tác động của dịch bệnh Covid-19, các hoạt động cung ứng dịch vụ dân số bị gián đoạn, tỷ lệ bà mẹ mang thai, trẻ em mới sinh được tầm soát, sàng lọc thấp, mức sinh có dấu hiệu tăng. Tình trạng chênh lệch chỉ số về tử vong trẻ em, suy dinh dưỡng giữa các vùng chưa được cải thiện.
Phân bổ nhân lực y tế chưa hợp lý giữa các vùng, các tuyến, chất lượng nguồn nhân lực còn yếu ở tuyến y tế cơ sở. Công tác đào tạo nhân lực giao tiếp cận theo chuẩn mực quốc tế. Nguồn nhân lực điều dưỡng còn thiếu, khó thu hút nhân lực làm việc trong lĩnh vực y tế dự phòng, lao, phong, tâm thần, pháp y. Thu nhập, chế độ, chính sách đãi ngộ đối với cán bộ y tế còn bất hợp lý. Chưa có chính sách đủ mạnh để thu hút những thầy thuốc có trình độ chuyên môn, tay nghề, làm việc lâu dài tại các vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn.
Cơ sở hạ tầng, trang thiết bị y tế một số nơi thiế,u chưa đạt tiêu chuẩn hạ tầng. Hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ, đầy đủ; chưa bảo đảm an toàn thông tin. Công nghiệp dược, thiết bị y tế chưa phát triển đáp ứng yêu cầu, phụ thuộc vào nguyên liệu ở nước ngoài. Tồn tại nhiều bất cập trong công tác thẩm định đăng ký lưu hành thuốc về chuyên gia thẩm định, chất lượng hồ sơ tham gia thẩm định và mức thu phí trong lĩnh vực dược và mỹ phẩm.
Đổi mới cơ chế tài chính và phát triển kinh tế công cộng, chăm sóc sức khỏe ban đầu và y tế ở vùng khó khăn còn chậm. Chính sách xã hội hóa trong các bệnh viện công lập, bên cạnh mặt tích cực còn khiếm khuyết, thiếu minh bạch, một số nơi phát sinh tiêu cực. Việc thực hiện các quy định về cơ chế giá thị trường, mua sắm còn vướng mắt, một số vụ việc mua sắm trang thiết bị, vật tư y tế vi phạm pháp luật về đấu thầu xảy ra; thực hiện cơ chế tự chủ của một số bệnh viện gặp nhiều khó khăn do chưa hoàn thiện về hành lang pháp lý do cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các đơn vị sự nghiệp công lập y tế.
Giá dịch vụ y tế trạm điều chỉnh, chưa tính đủ chi phí thực tế, gây ảnh hưởng đến hạch toán thu chi của các cơ sở khám, chữa bệnh, nhất là các bệnh viện thực hiện theo cơ chế tự chủ; khó khăn trong giám định, thanh toán chi phí giữa cơ quan bảo hiểm xã hội và bệnh viện. Quỹ Bảo hiểm y tế có nguy cơ mất cân đối do mức đóng hiện nay thấp và không thay đổi trong nhiều năm; việc thực hiện “thông tuyến” tỉnh trong khám chữa bệnh bảo hiểm y tế từ 01/01/2021, dự báo gia tăng khám chữa bệnh về số lượt người bệnh, phạm vi dịch vụ, mức hưởng…làm gia tăng chi phí, gây áp lực lên quỹ bảo hiểm y tế.
Các bệnh viện, cơ sở y tế, nhất là các cơ sở y tế đã được giao tự chủ chi thường xuyên nhưng do dịch bệnh Covid-19, số lượng khám chữa bệnh giảm nhiều, nguồn thu giảm, trong khi phải tăng chi để thực hiện các giải pháp phòn,g chống lây nhiễm, nhiều cơ sở y tế không đủ để chi tiền lương và đảm bảo hoạt động của đơn vị. Giải ngân đầu tư công còn chậm và nhiều vướng mắc.
Anh Huy