Trinitrotoluene (TNT) được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp quốc phòng và kinh tế quốc dân, số người lao động trực tiếp tiếp xúc với TNT không nhỏ.
Theo các chuyên gia Y học dự phòng, cho đến nay không có biện pháp điều trị giải độc đặc hiệu đối với TNT. Việc dự phòng nhiễm độc TNT nghề nghiệp có vai trò vô cùng quan trọng nhằm bảo đảm sức khỏe cho người lao động. TNT được chứng minh gây tổn thương cơ thể thông qua cơ chế sinh gốc tự do.
Tác giả L.Ron Hubbard đã nghiên cứu và ứng dụng thành công phương pháp giải độc không đặc hiệu làm giảm gánh nặng của cơ thể với nhiều loại hóa chất có khả năng hòa tan trong lipit như các lượng chất Hydrocacbon mạch vòng chứa clo như PCB, các hóa chất bảo vệ thực vật, các kim loại nặng như chì, thủy ngân…
Hiện nay ít có nghiên cứu ứng dụng phương pháp của Hubbard để điều trị giải độc cho những người tiếp xúc nghề nghiệp với TNT, một hóa chất có ái tính với tổ chức lipit. Nếu quá trình điều trị giải độc không đặc hiệu ở người tiếp xúc nghề nghiệp với TNT có hiệu quả thì sẽ tác động đến các enzym chống độc gốc tự do của cơ thể.
Từ tháng 10/2014 đến tháng 4/2015, nhóm tác giả nghiên cứu Nguyễn Minh Phương cùng cộng sự Viện Y học Dự phòng Quân đội, Học viện Quân Y thực hiện nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng đánh giá trước sau can thiệp, đánh giá biến đổi hoạt độ enzym chống oxy hóa ở người tiếp xúc nghề nghiệp với TNT sau điều trị giải độc không đặc hiệu.
Đối tượng nghiên cứu là 70 công nhân làm việc tiếp xúc trực tiếp với TNT, xét nghiệm có TNT trong máu, đối tượng nghiên cứu không mắc các bệnh mạn tính, bệnh cấp tính, bệnh đái tháo đường, tăng huyết áp. Các đối tượng nghiên cứu được điều trị giải độc không đặc hiệu tại Trung tâm khử độc tố, Bệnh viện 103.
Theo tác giả nghiên cứu, quá trình giải độc không đặc hiệu theo phương pháp Hubburd gồm nội dung chính: tập thể dục bằng chạy bộ 30 phút trước khi xông hơi; ra mồ hôi cưỡng bức bằng xông hơi 2,5 giờ/ngày sau tập thể dục và bổ sung Niacine, muối khoáng, vitamin A, D, C, E, B và dầu thực vật. Liệu trình điều trị kéo dài 3 tuần. Trước sau điều trị đối tượng nghiên cứu được lấy máu xác định nồng độ TNT và các enzym chống oxy hóa trong máu. Nồng độ TNT/máu được xác định bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao tại Viện Y học Dự phòng Quân đội. Nồng độ các enzym chống oxy hóa trong máu gồm SPD, GPx, MDA.
Tác giả báo cáo, độ tuổi trung bình đối tượng nghiên cứu 42,02. Đối tượng nghiên cứu chưa có biểu hiện tình trạng nhiễm độc TNT nghề nghiệp. Tỷ lệ nữ là 51,4%. Nồng độ trung bình TNT trong máu trước điều trị là 0,150 µg/ml; sau điều trị giảm còn 0,0154 µg/ml (p < 0,05). Nồng độ trung bình enzym SOD trước điều trị là 1210,570 pg/ml, sau điều trị giảm còn 1051,925 pg/ml (p < 0,05). Nồng độ trung bình của enzym GPx trước điều trị là 1147,679 pg/ml. Sau điều trị tăng lên 1434,408 pg/ml (p < 0,05); nồng độ MDA trước điều trị là 1993,735 pg/ml, sau điều trị giảm xuống 1541,547 pg/ml (p < 0,05).
Tác giả phân tích, MDA được coi là sản phẩm cuối cùng của quá trình peroxi hóa lipit của các axit béo không bão hòa. Quátrình peroxi hóa lipit xảy ra khi các gốc tự do tấn công vào tổ chức lipit trong cơ thể. Sự giảm nồng độ MDA sau điều trị phản ánh quá trình tấn công của gốc tự do đối với tổ chức lipit đã giảm đi đáng kể, có thể do hiệu quả của phương pháp Hubbard làm giảm nồng độ TNT sau điều trị, giảm tạo thành các gốc tự do theo cơ chế sinh gốc tự do của TNT khi tập thể dục thể thao làm tăng khả năng chống oxy hóa của cơ thể, chống lại tình trạng stress oxy hóa. Mặt khác, theo phương pháp cung cấp cho cơ thể nhiều chất có khả năng chống gốc tự do không có bản chất enzym, đó là Niacin, các vitamin A, C, D, E. Phương pháp Hubbard là giúp tác dụng làm giảm gốc tự do rất rõ ràng, có cơ sở khoa học.
Kết quả của nghiên cứu, theo tác giả nhận xét dựa trên sự biến đổi của các enzym chống oxy hóa cũng như sự biến đổi của nồng độ MDA trước và sau điều trị giải độc không đặc hiệu là minh chứng rõ ràng, kết quả nghiên cứu cho thấy gián tiếp rằng nồng độ gốc tự do trong cơ thể được giảm đi sau quá trình điều trị, điều này phù hợp với việc giảm nồng độ TNT sau điều trị giải độc.
Hữu Cao