Chủ đề tháng hành động quốc gia phòng chống HIV/AIDS năm nay có chủ đề là “Hướng đến mục tiêu 90-90-90 để kết thúc dịch AIDS tại Việt Nam”.
Cụ thể của mục tiêu 90-90-90 đó là 90% người nhiễm HIV hiểu được tình trạng nhiễm HIV của mình, 90% người nhiễm HIV chẩn đoán nhiễm HIV được điều trị bằng thuốc kháng virut, 90% người nhiễm HIV đã được điều trị bằng thuốc kháng virut, kiểm soát được số lượng virut ở mức thấp nhất và kết thúc đại dịch HIV/AIDS vào năm 2030.
Đối với tình hình toàn quốc, theo đánh giá của tiến sỹ Nguyễn Hoàng Long – Cục trưởng Cục Phòng chống HIV/AIDS Bộ Y tế số lũy tính HIV và số mắc AIDS vẫn tiếp tục tăng với 227.000 người nhiễm HIV cần được chăm sóc, điều trị thường xuyên, liên tục, suốt đời. Trong cộng đồng có khoảng 40.000 người nhiễm HIV chưa được phát hiện, HIV/AIDS vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây gánh nặng bệnh tật ở Việt Nam, tác động rất lớn đến sức khỏe, kinh tế, an ninh trật tự xã hội.
Hiện nay mức độ bao phủ các dịch vụ phòng chống HIV/AIDS còn hạn chế, cung cấp bao cao su, bơm kim tiêm mới đáp ứng 50% nhu cầu; Methadone đạt 40% chỉ tiêu theo quyết định Thủ tướng Chính phủ giao là 80.000 người điều trị Methadone. Một thực tế nữa là các nguồn dự án viện trợ đã kết thúc, ngân sách nhà nước cắt giảm nghiêm trọng, công tác xã hội hóa khó khăn, việc thu phí điều trị Methadone cũng gặp nhiều khó khăn, còn đối với thu phí điều trị ARV chưa thực hiện được.
Theo tiến sỹ Hoàng Long, chiến lược hiện nay là nhanh chóng chuyển đổi từ phòng chống HIV/AIDS chủ yếu dựa vào viện trợ chuyển sang phòng chống HIV/AIDS lồng ghép vào hệ thống y tế, phân cấp và dựa vào ngân sách trong nước chủ yếu là ngân sách nhà nước và bảo hiểm y tế.
Mục tiêu truyền thông phòng chống HIV/AIDS là 80% người dân 15-49 tuổi hiểu biết đầy đủ về HIV/AIDS, 80% người dân không kỳ thị phân biệt đối xử với người nhiễm HIV; Truyền thông cho nhóm nguy cơ cao và cho nhóm người nhiễm HIV, truyền thông cho người dân nói chung, truyền thông vận động chính sách, huy động nguồn lực, truyền thông huy động cộng đồng. Đối với mục tiêu tư vấn xét nghiệm HIV phát hiện 90% số người nhiễm HIV trong cộng đồng, mở rộng mạng lưới xét nghiệm HIV, tất cả các tỉnh và một số huyện trọng điểm có phòng xét nghiệm khẳng định HIV, ứng dụng các phương pháp xét nghiệm mới như xét nghiệm nhanh, tự xét nghiệm tại cộng đồng, mở rộng cung ứng xét nghiệm tự nguyện HIV, tăng cường chuyển giửi từ xét nghiệm sang điều trị ARV. Đối với điều trị ARV mục tiêu 90% người nhiễm HIV được điều trị ARV, điều trị không phụ thuộc vào tế bào CD4, mở rộng điều trị ARV trong trại giam, lồng ghép điều trị HIV/AIDS vào hệ thống y tế tiếp cận với bảo hiểm y tế, phân cấp điều trị ARV về tuyến xã, điều trị đồng nhiễm lao, viêm gan.
Tại tỉnh Khánh Hòa theo báo cáo Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh Khánh Hòa, tính đến tháng 9/2015 số bệnh nhân cả người lớn và trẻ em được chuyển về các Trung tâm Y tế huyện, thị xã, thành phố và trại giam Bộ Công an để điều trị ARV là 312 người. Riêng thành phố Nha Trang đã triển khai từ tháng 6/2014 tại Vĩnh Phước. Đến nay có 19 xã/phường của thành phố triển khai chương trình này, đã tiếp nhận điều trị cho 130 bệnh nhân HIV/AIDS. Còn đối với Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS chỉ tiếp nhận điều trị cho những bệnh nhân mới thời gian điều trị chưa ổn định, bệnh nhân chưa có điều kiện thuận lợi để về tại nơi cư trú, Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS hiện đang điều trị cho 270 trường hợp.
Một đánh giá khác của Viện Pasteur Nha Trang, vào tháng 6/2015 dịch HIV/AIDS tại khu vực miền Trung đang ở mức độ dưới 5% ở nhóm có hành vi nguy cơ cao, giảm số lượng người nhiễm, số bệnh nhân AIDS và tử vong AIDS. Phần lớn người nhiễm HIV ở độ tuổi 20-39 phân bổ ở nam giới cao hơn so với nữ giới, đường lây qua đường quan hệ tình dục không an toàn đang chiếm tỷ lệ cao và có xu hướng gia tăng.
Một trong những thách thức hiện nay là tình trạng phân biệt đối xử, kỳ thị người nhiễm HIV/AIDS vẫn còn tồn tại, người nhiễm vẫn còn ngại tiếp cận chương trình điều trị, chăm sóc hỗ trợ. Đối với tỉnh Khánh Hòa trong năm qua thực hiện kế hoạch phòng chống HIV ngành Y tế với sự tham mưu của Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS đã triển khai các hoạt động can thiệp giảm tác hại và dịch vụ dự phòng lây nhiễm HIV như tư vấn xét nghiệm HIV, điều trị thuốc kháng virut cho người nhiễm HIV, điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone, truyền thông trực tiếp và cấp vật dụng can thiệp giảm tác hại cho nhóm có hành vi nguy cơ cao tại cộng đồng, tổ chức truyền thông bằng nhiều hình thức nhằm tạo sự đồng thuận và nâng cao ý thức tự giác, chăm sóc sức khỏe của người nhiễm HIV/AIDS, người dễ tổn thương, người nhiễm HIV và bệnh nhân AIDS dễ dàng tiếp cận.
Trần Hưng