Xét nghiệm combo 28 ngày hay còn gọi là xét nghiệm HIV ag/ab combo là phương pháp xét nghiệm được tiến hành để phát hiện và chẩn đoán tình trạng lây nhiễm HIV.
Xét nghiệm HIV ag/ab combo giúp phát hiện kháng thể và kháng nguyên của vi rút HIV trong thời gian sớm nhất kể từ tuần thứ 3 trở đi, có nghĩa là chỉ sau vài tuần xâm nhập vào cơ thể, vi rút HIV gây bệnh có thể được phát hiện bởi phương pháp xét nghiệm này.
Phương pháp xét nghiệm combo 28 ngày hay ag/ab combo là phương pháp thế hệ thứ 4; phương pháp có độ đặc hiệu và độ nhạy cao, phát hiện được kháng thể HIV cũng như kháng nguyên p24 của vi rút. Xét nghiệm combo 28 ngày có thể tiến hành từ ngày thứ 15 tuy nhiên thời gian lý tưởng để có kết quả chính xác nhất là sau 28 ngày. Tại thời điểm sau 28 ngày, vi rút HIV trong máu rõ ràng hơn sẽ giúp nhận diện và phát hiện kháng nguyên p24 cũng như kháng thể kháng HIV trong máu, vì vậy tên gọi phương pháp xét nghiệm được gọi là combo 28 ngày.
Nếu kết quả xét nghiệm combo 28 ngày âm tính cũng chưa thể loại trừ ngay được là chắc chắn âm tính với HIV từ khi có hành vi nguy cơ trước đó. Để chắc chắn phải thực hiện xét nghiệm lại sau 6 tháng để có kết luận chính xác nhất. Xét nghiệm combo 28 ngày phù hợp cho phụ nữ mang thai, nếu phát hiện sớm sẽ giúp điều trị sớm, giảm khả năng lây nhiễm HIV cho thai nhi.
Theo các chuyên gia xét nghiệm, ở giai đoạn đầu nhiễm HIV, việc phát hiện kháng nguyên p24 do vi rút HIV tiết ra trong máu khó khăn. Vì vậy có những trường hợp nếu kết quả xét nghiệm combo 28 ngày dương tính có thể có trường hợp dương tính giả. Do phương pháp xét nghiệm giúp phát hiện kháng nguyên, kháng thể HIV nên trong cơ thể những kháng nguyên và kháng thể nào có cấu trúc tương tự như vi rút HIV đều khiến kết quả dương tính, đó là trường hợp dương tính giả, đây cũng là nhược điểm của phương pháp xét nghiệm combo 28 ngày. Theo quy định nếu một người có kết quả dương tính với vi rút HIV sẽ được làm thêm 3 xét nghiệm khẳng định với 3 phương pháp khác nhau để giúp khẳng định chính xác người đó có bị nhiễm HIV hay không.
Chúng ta biết rằng, HIV thuộc họ Retrovindae, là loại vi rút có vật chất di truyền là RNA một sợi dương có áo ngoài. Khi HIV xâm nhập vào cơ thể, vi rút nhân lên và tấn công hệ miễn dịch của người như đại thực bào, các lympho T. Khi suy giảm chức năng miễn dịch, các vi sinh vật phát triển xâm nhập làm gây ra những bệnh cơ hội cho cơ thể.
HIV không có ổ chứa dịch trong tự nhiên, người nhiễm HIV là nguồn truyền bệnh cho người khác. Khi nhiễm HIV, ở giai đoạn đầu vi rút phát triển và nhân lên rất nhanh chóng. Sau 2-4 tuần kể từ khi phơi nhiễm, bệnh nhân có thể sốt, ho, nổi hạch, phát ban, viêm họng, đau mỏi cơ, có thể đau đầu, buồn nôn, sút cân, sưng gan, lách. Các triệu chứng kéo dài khoảng 1 tuần đến 1 tháng và xuất hiện không rõ ràng nên người bệnh thường nhầm lẫn với cảm cúm thông thường.
Ở giai đoạn mạn tính, một lượng lớn HIV bị tác động bởi hệ miễn dịch nên chuyển sang nhiễm trùng mạn tính còn gọi là giai đoạn tiềm ẩn. Thời gian giai đoạn này kéo dài vài tuần đến vài năm, có khi 20 năm. Trong giai đoạn này các hạch bạch huyết thường xuyên bị viêm do bắt giữ vi rút để bảo vệ cơ thể.
Ở giai đoạn AIDS, vi rút tấn công làm suy giảm hệ miễn dịch, tạo cơ hội cho nhiễm trùng do các vi sinh vật khác gây ra như bị nấm Candida Species ở miệng, bệnh lao, viêm phổi do nấm, bùng phát vi rút herpes gây ung thư hạch bạch huyết, zona thần kinh. Người bệnh sút cân không rõ nguyên nhân, dễ mắc các bệnh nhiễm trùng thông thường. Cuối giai đoạn AIDS, bệnh nhân dễ bị chết do nhiễm trùng cơ hội.
Người cần được tư vấn, xét nghiệm HIV là người nghiện chích ma túy; phụ nữ bán dâm; người có quan hệ tình dục đồng giới nam; người chuyển giới; người mắc bệnh lao; người mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục; phụ nữ mang thai; vợ, chồng, con của người nhiễm HIV; anh, chị, em của trẻ nhiễm HIV; người phơi nhiễm HIV; người có quan hệ tình dục không an toàn với người sử dụng ma túy không rõ tình trạng nhiễm HIV; người nhiễm vi rút viêm gan C; người bệnh đã được khám lâm sàng, xét nghiệm cận lâm sàng nhưng không phát hiện được nguyên nhân gây bệnh hoặc có những triệu chứng gợi ý nhiễm HIV.
HIV rất nguy hiểm, do vậy mọi người cần có ý thức bảo vệ sức khỏe của chính mình và cho cộng đồng, nếu nghi ngờ bị phơi nhiễm HIV hãy tư vấn xét nghiệm tại cơ sở y tế để có biện pháp xử lý phù hợp./.
Hữu Lai