Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, loạn thần do rượu chiếm 10% các trường hợp nghiện rượu. Người sử dụng rượu nghiện rượu gây ra nhiều tác hại về vật chất và tinh thần, làm rối loạn mối quan hệ trong gia đình, xã hội, làm biến đổi nhân cách, suy thoái đạo đức xã hội của mỗi cá nhân.

Vấn đề sử dụng rượu là vấn đề lớn về mặt y tế - xã hội, có liên quan đến vấn đề pháp lý, tội danh đa dạng như gây hấn, chấn thương do bạo lực. Nam giới chiếm tỉ lệ gần 80% và có đến 95% phạm tội do nghiện rượu. Mối liên quan giữa sử dụng rượu với tội phạm hình sự chiếm gần 40% và tái phạm nhiều lần đến 62,5% ở tù nhân trong trại cải tạo. Rượu là nguyên nhân chính của bạo lực dẫn đến phạm tội. Có 3 nguyên nhân gồm thái độ lệch lạc, hành vi gây hấn – thù địch và có xung đột trong việc giải quyết vấn đề.

Vừa qua, nhóm tác giả nghiên cứu Trần Văn Trường cùng cộng sự Viện Pháp Y Tâm thần Trung ương, Học Viện Quân Y, tiến hành nghiên cứu thuần tập (cohort study) vừa hồi cứu, vừa tiến cứu báo cáo đề tài “Các hành vi phạm tội và yếu tố thúc đẩy ở đối tượng sử dụng rượu trong giám định Pháp Y tâm thần”. Đối tượng nghiên cứu có 68 người là nam giới, phạm pháp hình sự do sử dụng rượu từ năm 2009 đến 2015, đã được giám định Pháp Y tâm thần ở Viện Pháp Y tâm thần Trung ương. 

Tác giả nghiên cứu báo cáo về hành vi gây hấn và bạo lực của đối tượng nghiên cứu, kết quả cho thấy có 80,8% đối tượng nghiên cứu có hành vi bạo lực với vợ và con; đối với người hàng xóm, người quen biết tỉ lệ này là 75%; Với cha mẹ gần 30%; với anh chị em ruột 30,8%; với người không quen biết là 11,7%. Đối với hành vi đánh người và giết người ruột thịt trong gia đình có tỉ lệ 54,4%; người hàng xóm và người quen biết 53%; người không quen biết gần 6%; người họ hàng 4,4%.

Đối với hành vi gây rối và quậy phá khi sử dụng rượu; kết quả nghiên cứu cho thấy đối với cha, mẹ, vợ, con là 75%; với anh chị em ruột là 29%; với họ hàng hàng xóm là 52%. Có 73,5% đối tượng nghiên cứu làm mất trật tự trị an trong cộng đồng dân cư.

Về tội danh của đối tượng nghiên cứu, phạm tội giết người có tỉ lệ 50%; cố ý gây thương tích 26,4%; đe dọa giết người 15%; cướp tài sản, hiếp dâm người khác giới có tỉ lệ 6%; bắt cóc trẻ em 1,4%.

Đối với hình thức phạm tội của đối tượng nghiên cứu, sử dụng dao và vật nhọn chiếm 63,2%; sử dụng gậy gộc, gạch đá 20,6%; bóp cổ người khác 6%; dội nước sôi vào người khác 1,4%; đốt xăng người khác 1,4%; hiếp dâm 6%.

Về hình thức tự sát của đối tượng nghiên cứu có 2 người bằng hình thức đuối nước; 1 người hình thức treo cổ; 10 người sử dụng các vật dụng thông thường; 2 người bằng thuốc trừ sâu; 3 người tự đập đầu vào tường; 1 người tự bỏng lửa.

Tác giả nghiên cứu phân tích mối liên quan cho thấy, tiền sử gia đình có người nghiện rượu chiếm tỉ lệ cao với 62%; tiếp đến là tiền sử bản thân có tiền án, tiền sự 23,5%; tiền sử gia đình có bệnh tâm thần 11,7%. Đối tượng nghiên cứu sử dụng rượu đơn thuần là 22%; sử dụng rượu với thuốc lá là 70,6%; rượu với ma túy là 6%; sử dụng cả rượu, ma túy và thuốc lá là 1,4%.

Về tình trạng hôn nhân có 8 người còn độc thân, còn lại 88% là có vợ. Trong đó 79,4% gia đình không hòa thuận, ly thân; 13% ly hôn. Đối tượng nghiên cứu không đảm bảo chất lượng công việc thường ngày với tỉ lệ 48,5%; không làm được việc 39,7%; kinh tế gia đình khó khăn 32,3%; có tiền án, tiền sự 23,5%; căng thẳng khi gây án 22%; bỏ việc 7,3%.

Phân tích về yếu tố bệnh lý tâm thần của đối tượng nghiên cứu, rối loạn ý thức có 61,7%; định kiến 22%; hoang tưởng 52,9%; ảo giác 54,4%; cảm xúc bùng nổ 77,9%; biến đổi nhân cách 100%; kích động bạo lực 76,4%.

Về thời gian sử dụng rượu rất đa dạng, ở mức dưới 10 năm là 26,4%; từ 11 – 20 năm là 29,4%; từ 21 – 30 năm là 19%; trên 30 năm là 7,3%.

Tác giả nghiên cứu có kết luận, các hành vi phạm tội đối với những đối tượng nghiên cứu sử dụng rượu trong giám định Pháp Y tâm thần khá phong phú, đa dạng; đáng chú ý gồm các hành vi gây hấn, bạo lực, đánh người, gây tội ác, giết người, gây rối, quậy phá vợ con và những người ruột thịt trong gia đình. Các yếu tố thúc đẩy hành vi phạm tội đối tượng nghiên cứu là gia đình có người nghiện rượu, gia đình không thuận hòa; kinh tế gia đình khó khăn, đối tượng biến đổi nhân cách, rối loạn ý thức, hoang tưởng, ảo giác, cảm xúc bùng nổ và kích động bạo lực.

Chúng ta biết rằng, loạn thần do rượu biểu hiện bằng nhiều triệu chứng, trong đó rối loạn cảm xúc chiếm tỉ lệ trên 50%; rối loạn cảm xúc dao động từ 12 – 98% các trường hợp loạn thần do rượu. Ở người nghiện rượu mạn tính nếu có thêm các rối loạn cảm xúc đặc biệt là trầm cảm sẽ làm trầm trọng thêm tiên lượng của bệnh. Thường nếu có điều trị chống loạn thần và ngừng sử dụng rượu thì rối loạn cảm xúc cũng thuyên giảm theo; thời gian điều trị trung bình là 3 tuần lễ.
Trần Hưng