Truyền thông, giáo dục sức khỏe là một hoạt động quan trọng, không thể tách rời của chăm sóc sức khỏe.
Bên cạnh hình thức giáo dục sức khỏe (GDSK) cộng đồng thì GDSK tại các cơ sở y tế, đặc biệt là các bệnh viện đóng vai trò quan trọng, do số bệnh nhân đông, bệnh lý cụ thể, đối tượng truyền thông GDSK đã được xác định, đội ngũ cán bộ y tế có trình độ chuyên môn, kỹ năng GDSK chuyên nghiệp giúp nâng cao sức khỏe người bệnh.
Trong 2 năm 2016 – 2017, tác giả nghiên cứu Nguyễn Phương Thảo cùng cộng sự bệnh viện E Hà Nội và trường Đại học Y tế công cộng thực hiện nghiên cứu mô tả cắt ngang báo cáo đề tài “Khảo sát thực trạng công tác truyền thông GDSK tại bệnh viện E”. Nghiên cứu được thực hiện trên toàn bệnh viện và các hoạt động cụ thể triển khai tại 17 khoa lâm sàng đủ tiêu chuẩn vào nghiên cứu.
Tác giả nghiên cứu báo cáo, độ tuổi trung bình nhóm bệnh nhân tham gia nghiên cứu là 57,6 tuổi. Phần lớn là bệnh nhân trên 60 tuổi (53%); bệnh nhân là nữ giới chiếm 60%. Tỷ lệ bệnh nhân đã nghỉ hưu chiếm tỷ lệ 41,45%. Tỷ lệ bệnh nhân vào viện lần đầu 53,4%; nằm viện dưới 10 ngày là 71,7%. Có 72,2% bệnh nhân tham gia nghiên cứu là các khoa thuộc khối nội khoa.
Kết quả thực trạng công tác truyền thông GDSK tại các khoa, có 16/17 khoa thực hiện tư vấn nhóm. Trong năm 2016 tổng số lần thực hiện, tư vấn nhóm là 340 lần. Tổng số buổi tư vấn nhóm theo kế hoạch là 48 buổi/năm về quy trình chuẩn bị tư vấn nhóm, kết quả thực hiện 24 bước của một buổi tư vấn GDSK theo nhóm tại 14 khoa lâm sàng cho thấy các khoa thực hiện đạt trên 50% các tiêu chí quan sát, có 4 khoa thực hiện ở mức tốt; tuy nhiên không có khoa nào thực hiện tốt cả 24 bước tư vấn nhóm. Tác giả nghiên cứu lưu ý việc tuân thủ đúng 24 bước là yêu cầu đầu tiên để đảm bảo thành công của một buổi truyền thông GDSK theo nhóm.
Đối với tư vấn cá nhân, với 17 bước thực hiện ở cả 3 thời điểm, có 2 bước là chào hỏi thân mật, giới thiệu bản thân, cảm ơn sự lắng nghe và đóng góp ý kiến của bệnh nhân được thực hiện tốt nhất. Bước sử dụng các phương tiện tranh ảnh, hình vẽ, vật mẫu, tờ rơi…được thực hiện chưa tốt ở cả 17 khoa. Các khoa cũng không ghi chép vào hồ sơ bệnh án sau khi hoàn thành việc tư vấn cho người bệnh; tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện do Bộ Y tế ban hành tháng 11/2016 mục C.62 có ghi rõ “Người bệnh được điều dưỡng, hộ sinh nhận định nhu cầu tư vấn, GDSK” và ghi vào “Phiếu chăm sóc điều dưỡng”.
Tác giả nghiên cứu lưu ý, thường báo cáo công tác truyền thông GDSK các bệnh viện chỉ tập trung chú ý vào tư vấn nhóm mà không thống kê tư vấn cá nhân cũng như đánh giá việc thực hiện quy trình tư vấn này như thế nào.
Tác giả nghiên cứu chia sẻ, hạn chế của nghiên cứu là đánh giá chất lượng, số lượng của buổi tư vấn truyền thông GDSK theo ý kiến bệnh nhân chỉ mang ý nghĩa thời điểm chứ khó đánh giá được kết quả của truyền thông GDSK tại 17 khoa lâm sàng bệnh viện E trong toàn bộ thời gian nghiên cứu. Trong nghiên cứu, có 234 bệnh nhân vào viện 2 lần (tỷ lệ 46,6%) do vậy ý kiến này có giá trị tốt trong nghiên cứu. Có 99% bệnh nhân được hỏi đã từng ít nhất 1 lần được cán bộ các khoa tư vấn cá nhân, nội dung chủ yếu về bệnh, cách phòng tránh, cách điều trị. Có 75% bệnh nhân được tư vấn cả lúc nhập viện, khi đang điều trị và chuẩn bị ra viện. Có 98% đối tượng nghiên cứu nhận xét cán bộ y tế tư vấn khá dễ hiểu; 93% cho rằng nội dung tư vấn đầy đủ. Có 56% cho là nội dung tư vấn rất bổ ích và bổ ích. Có 49% cảm thấy rất hài lòng và 42,6% bệnh nhân cảm thấy hài lòng về nội dung tư vấn.
Trong nghiên cứu, nội dung đánh giá bệnh nhân hoạt động tư vấn nhóm là cách tư vấn của cán bộ y tế; hàm lượng nội dung thông tin, tính bổ ích của nội dung thông tin, sự hài lòng của người bệnh về cuộc tư vấn; đối với nội dung tư vấn cá nhân; cách cán bộ y tế tư vấn có dễ hiểu; đầy đủ, nội dung thông tin bổ ích, người bệnh có hài lòng với cuộc tư vấn cá nhân. Trong năm 2018, bệnh viện E đã có nghiên cứu cho thấy người bệnh hài lòng khi cán bộ y tế tư vấn lúc đau đớn, lo sợ, được giải thích về bệnh tật, phương pháp điều trị, hướng dẫn sử dụng thuốc, hướng dẫn chế độ ăn; hài lòng chất lượng điều trị và chăm sóc tại bệnh viện.
Tác giả nghiên cứu khuyến nghị trong thời gian đến cần tiếp tục có các nghiên cứu về công tác truyền thông GDSK cho người bệnh tại các khoa lâm sàng của các bệnh viện để qua đó góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc, khám điều trị bệnh viện ngày càng hiệu quả hơn.
Anh Huy