Bệnh liên cầu lợn là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi khuẩn Streptococcus suis (S.suis) gây ra, có khả năng lây từ lợn sang người và để lại nhiều biến chứng nặng nề nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Trong bối cảnh số ca mắc trên cả nước có xu hướng gia tăng, Bộ Y tế khuyến cáo người dân cần nâng cao ý thức phòng bệnh, đặc biệt trong chăn nuôi, giết mổ và tiêu thụ sản phẩm từ lợn.
Theo Bộ Y tế, liên cầu khuẩn lợn là vi khuẩn Gram dương, có thể tồn tại lâu trong phân, nước, rác thải và môi trường chăn nuôi. Vi khuẩn chủ yếu sống ở lợn nhà, song đôi khi cũng được tìm thấy ở lợn rừng, ngựa, chó, mèo và chim. S.suis dễ bị tiêu diệt bởi các chất sát khuẩn thông thường và có thể điều trị hiệu quả bằng kháng sinh nếu phát hiện sớm.
Nguồn truyền bệnh
Bệnh lây truyền sang người chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với lợn bệnh hoặc lợn mang vi khuẩn khi chăm sóc, giết mổ, vận chuyển; hoặc qua sử dụng thịt, nội tạng, tiết canh của lợn bệnh chưa được nấu chín kỹ. Vi khuẩn xâm nhập qua các vết thương hở trên da, niêm mạc, sau đó vào máu và gây tổn thương nhiều cơ quan trong cơ thể. Đến nay chưa ghi nhận trường hợp lây truyền từ người sang người.
Bệnh có biểu hiện lâm sàng đa dạng nhưng thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng như sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, cứng gáy, ù tai, giảm thính lực, rối loạn tri giác. Nhiều trường hợp diễn tiến nhanh sang viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, xuất huyết dưới da, xuất huyết tiêu hóa. Trường hợp nặng có thể dẫn đến sốc nhiễm khuẩn, tụt huyết áp, suy hô hấp, suy đa tạng, trụy tim mạch và tử vong.
Đặc biệt, một số bệnh nhân dù được cứu sống vẫn có thể để lại di chứng nặng nề như điếc vĩnh viễn, rối loạn thần kinh. Nguyên tắc điều trị là sử dụng kháng sinh sớm kết hợp điều trị hỗ trợ tích cực, nhất là tại Khoa Hồi sức tích cực đối với các ca nặng.
Theo báo cáo của Cục Phòng bệnh – Bộ Y tế, từ đầu năm đến ngày 26/9/2025, cả nước ghi nhận 92 trường hợp mắc bệnh liên cầu lợn, trong đó có 1 trường hợp tử vong. Riêng từ cuối tháng 7/2025 đến nay, mỗi tuần ghi nhận rải rác từ 1 đến 3 ca mắc. So với cùng kỳ năm 2024, số ca mắc tăng 54 trường hợp. Hiện nay, tỉnh Khánh Hòa chưa ghi nhận ca bệnh, song nguy cơ vẫn tiềm ẩn nếu người dân chủ quan trong phòng ngừa.
Các biện pháp phòng bệnh liên cầu lợn
Hiện bệnh chưa có vắc xin phòng ngừa, do đó biện pháp hiệu quả nhất vẫn là chủ động phòng tránh nguồn lây. Bộ Y tế khuyến cáo người dân tuyệt đối không giết mổ, tiêu thụ lợn ốm, lợn chết hoặc thịt lợn không rõ nguồn gốc. Khi chế biến thịt lợn cần đeo găng tay, khẩu trang và các phương tiện bảo hộ; rửa tay bằng xà phòng sau khi tiếp xúc với thịt sống. Thịt và nội tạng lợn phải được nấu chín kỹ; tuyệt đối không ăn tiết canh hoặc thịt tái, sống.
Người tiêu dùng nên lựa chọn thịt có dấu kiểm dịch của cơ quan thú y, tránh mua thịt có màu sắc, mùi vị bất thường. Dụng cụ chế biến thịt sống và thịt chín cần sử dụng riêng biệt, vệ sinh sạch sẽ sau khi dùng.
Khi có các biểu hiện sốt, đau đầu, buồn nôn, cứng gáy sau khi tiếp xúc hoặc ăn thịt lợn, người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám, điều trị kịp thời, không tự ý mua thuốc điều trị tại nhà.
Bệnh liên cầu lợn tuy không phổ biến nhưng có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Việc nâng cao ý thức phòng bệnh trong cộng đồng, thực hiện ăn chín uống sôi, đảm bảo an toàn trong chăn nuôi và chế biến thực phẩm chính là “lá chắn” quan trọng bảo vệ sức khỏe mỗi gia đình và toàn xã hội.
Nguyên Khải