Sở Y Tế Tỉnh Khánh Hòa

Theo thống kê, rối loạn tâm thần có tỷ lệ khoảng 3/100 người. Rối loạn tâm thần xảy ra ở cả nam giới, nữ giới và các tầng lớp xã hội. Thông thường khi nói đến tỷ lệ tử vong cao của bệnh nhân trong vòng 12 tháng sau chẩn đoán, người ta thường nghĩ đến các căn bệnh về ung thư. Tuy nhiên, những người trẻ mắc các rối loạn tâm thần giai đoạn đầu, sau chẩn đoán nếu không được quan tâm và điều trị kịp thời thì tỷ lệ tử vong của những người này so với những người bình thường cũng rất cao. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra tự sát là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 5 sau bệnh lý tim mạch, ung thư, sự cố y khoa và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Hầu hết những người tự sát là do bệnh lý tâm thần, đặc biệt có một tỷ lệ cao ở những người trẻ được chẩn đoán rối loạn tâm thần giai đoạn đầu.

Thực tế cho thấy,lo âu quá mức sẽ ảnh hưởng đến các chức năng về mặt xã hội,công việc,học tập,giao tiếp.Nếu quá nặng sẽ bị tàn tật về mặt xã hội.Điều đáng nói là lo âu ở mức độ nhẹ và vừa ít biểu hiện hành vi bên ngoài nên ít được chú ý đến.Ngoài ra việc đối phó với căng thẳng tâm lý và sự chủ động tìm sự trợ giúp dịch vụ chăm sóc hỗ trợ tâm thần,đúng cơ sở y tế chuyên khoa của người dân còn nhiều hạn chế. Nhiều bậc phụ huynh có con trong độ tuổi thanh thiếu niên thường cho rằng những thay đổi bất thường trong tính cách, hành vi của con em chỉ là hiện tượng sinh lý bình thường, khi cơ thể bắt đầu dậy thì. Trong khi tình trạng tâm lý của thanh thiếu niên có những biến đổi tiêu cực có thể sẽ là sự bắt đầu cho chứng bệnh trầm cảm vô cùng nguy hiểm.

Nguyên nhân phần nhiều là do những áp lực trong việc học hành và hoàn cảnh gia đình, do bản thân các em hoặc người thân tạo ra. Nghiện game, lạm dụng chất kích thích cũng là một trong những nguyên nhân gây nên chứng trầm cảm ở tuổi thiếu niên. Nặng nề hơn nữa là sức ép của cha mẹ đối với con cái trong việc học hành làm các em dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, dễ “nổi nóng” với tất cả mọi chuyện; nặng nề hơn là không kiểm soát được lý trí, suy nghĩ của mình. Không khí nặng nề trong một gia đình thiếu hạnh phúc cũng là nguyên nhân chính dẫn đến chứng trầm cảm cho những đứa con.

Biểu hiện thường gặp nhất là các em dễ nóng nảy, bực tức một cách vô cớ, không cảm thấy hứng thú với bất cứ chuyện gì, ngay cả những việc mình yêu thích trước đây (như chơi thể thao, nghe nhạc...); thỉnh thoảng lại rơi vào trạng thái vô thức trong thời gian ngắn. Ngoài ra, còn có các dấu hiệu khác như thường xuyên có cảm giác buồn rầu hoặc mệt mỏi, chỉ muốn ngồi yên một chỗ, không thích hoạt động thể chất hay tiếp xúc với bất cứ ai.

Ths Thanh cho biết, một số biểu hiện điển hình của rối loạn tâm thần là thay đổi cảm xúc, mất niềm tin vào cuộc sống, thay đổi nhận thức, thay đổi hành vi.. Có nhiều loại bệnh lý rối loạn tâm thần như tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực, rối loạn lo âu, rối loạn nhân cách...Các yếu tố nguy cơ dẫn đến rối loạn tâm thần là sự cô lập về cảm xúc, đặc biệt khi thanh thiếu niên không chia sẻ cảm xúc với ai; sử dụng quá nhiều internet; gia đình quá nghiêm khắc, kỳ vọng cao của cha mẹ, áp lực học tập, thiếu sự hỗ trợ, bị bắt nạt, sống xa gia đình...

Ths Thanh lưu ý, các rối loạn tâm thần là có thể hồi phục. Đối với những người trải qua giai đoạn đầu của rối loạn tâm thần thường rất đáng sợ, khó hiểu và gây phiền toái cho cả người bệnh và người thân của họ. Vì đây là lần đầu tiên nên cả người bệnh và những người thân của họ đều tỏ ra bối rối. Đôi khi sự thiếu hiểu biết cùng với những suy nghĩ tiêu cực và quan niệm sai lầm của người nhà bệnh nhân liên quan đến bệnh rối loạn tâm thần có thể làm tăng thêm sự đau khổ và đôi khi là cái chết cho người bệnh. Thậm chí nhiều gia đình giấu kín , không đưa người thân bị rối loạn tâm thần đến các cơ sở điều trị bệnh tâm thần để khám và điều tri. Trong khi nếu người mắc bệnh rối loạn tâm thần được điều trị sớm,đúng chuyên khoa có thể hồi phục sau giai đoạn đầu của rối loạn tâm thần và không bao giờ trải qua một cơn bệnh tâm thần nào khác.

Kết quả nghiên cứu do Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia và Viện Y tế Quốc gia Mỹ mới đây cho thấy, những người trẻ tuổi đã từng trải qua những triệu chứng rối loạn tâm thần giai đoạn đầu mà không được chăm sóc y tế có tỷ lệ tử vong cao hơn nhiều so với người bình thường trong cùng độ tuổi. Các nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu khoảng 5.000 người trong độ tuổi 16-30 đã được chẩn đoán rối loạn tâm thần. Trong vòng 12 tháng đầu sau chẩn đoán, những người có tỷ lệ theo dõi của các bác sĩ thấp, hạn chế trong việc dùng thuốc chống loạn thần và điều trị tâm lý, nhóm này có tỷ lệ tử vong cao hơn 24 lần so với những người cùng độ tuổi. Nghiên cứu đã khuyến nghị cho gia đình,cộng đồng hãy quan tâm những người trẻ tuổi bị rối loạn tâm thần,họ cần được hỗ trợ về mặt lâm sàng và tâm lý xã hội một cách sâu sắc, sớm nhất và kịp thời nhất để tránh những hậu quả nặng nề xảy ra cho người bệnh cũng như gia đình của họ. Khi thấy người thân có biểu hiện bất thường trong cuộc sống, sinh hoạt, công việc, những thay đổi về cảm xúc, hành vi, tư duy, tri giác... cần đưa họ đi khám và và điều trị kịp thời để bệnh chóng ổn định. Không nên né tránh,ngại ngùng hoặc che giấu bệnh. Khi được cơ sở y tế chuyên khoa chẩn đoán có rối loạn tâm thần cần điều trị tích cực, không nên đi cúng, đi lễ hoặc nghe theo lời mách bảo phản khoa học...vì nếu không được điều trị, chứng rối loạn tâm thần sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển thể chất, tâm thần và chất lượng sống của người bệnh và gia đình,Ths Thanh nhấn mạnh.