Cải thiện chất lượng dịch vụ y tế cho người nghèo là một thành phần quan trọng của Dự án Hỗ trợ Y tế vùng Duyên hải Nam Trung bộ do Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) tài trợ từ năm 2009 đến tháng 6/2015.
Ban quản lý Dự án tỉnh Khánh Hòa đã xác định đội ngũ nhân viên y tế thôn bản đóng vai trò là cầu nối giữa hệ thống y tế và cộng đồng dân cư, đặc biệt là dân cư miền núi vùng dân tộc thiểu số. Dự án đã triển khai các hoạt động nhằm nâng cao năng lực đội ngũ nhân viên y tế thôn bản ở các xã vùng sâu, vùng xa, miền núi và hải đảo.
Ban quản lý Dự án tỉnh đã tổ chức đào tạo 38 lớp, trong đó 28 lớp đào tạo nhân viên y tế thôn bản 1 tuần cho 805 người; lớp 1 tháng có 08 lớp, 265 người tham gia và lớp 03 tháng có 2 lớp với 82 người tham gia. Tổng cộng có 1.152 nhân viên y tế thôn bản tham gia các lớp đào tạo, trong đó nữ giới có 966 người (chiếm tỷ lệ 84%), dân tộc thiểu số 103 người (chiếm tỷ lệ 9%).
Ngoài ra Ban quản lý Dự án tỉnh đã in ấn nhiều tài liệu cung cấp cho nhân viên y tế thôn bản, mua 85 túi y tế thôn bản cho cán bộ y tế thôn bản mới đào tạo, giao cho Trung tâm Y tế các huyện, thị xã, thành phố phát cho nhân viên y tế thôn bản, trị giá là gần 120 triệu và nhận của Ban quản lý Dự án giao 182 túi y tế thôn bản phân bổ cho Trung tâm Y tế các huyện, thị xã, thành phố cấp phát cho nhân viên y tế thôn bản, trị giá là gần 253 triệu đồng.
Nhờ có đào tạo bài bản cho nhân viên y tế thôn bản tỷ lệ thực hành của nhân viên y tế thôn bản về chăm sóc sức khỏe sinh sản tại thôn/ xóm đạt tỷ lệ cao ở những hoạt động cần thiết như theo dõi tình trạng sức khỏe của bà mẹ và trẻ em; tư vấn, hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ trong 1 giờ sau đẻ và tư vấn nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu.
Đối với hoạt động truyền thông về sức khỏe và dinh dưỡng, phòng chống HIV/AIDS, dự án đã hỗ trợ nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ y tế tuyến xã, nhân viên y tế thôn bản, các ban, ngành, đoàn thể tại cộng đồng để cải thiện thực trạng sức khỏe và dinh dưỡng của phụ nữ và trẻ em thông qua hoạt động truyền thông thay đổi hành vi cho cộng đồng dân tộc thiểu số và người nghèo. Đồng thời, đào tạo kỹ năng cho cán bộ y tế cơ sở và y tế thôn bản tập trung vào các vấn đề ưu tiên như sức khỏe sinh sản, dinh dưỡng, HIV, tiếp cận dịch vụ y tế và bảo hiểm y tế cho người nghèo.
Đối với hoạt động nâng cao sức khỏe và yếu tố giới, tỉnh đã cử 01 đại biểu tham gia Hội thảo xây dựng kế hoạch phát triển dân tộc thiểu số và giới do Trung ương tổ chức tại Đà Nẵng. Cử 20 học viên tham gia lớp đào tạo giảng viên mẫu về truyền thông sức khỏe sinh sản và dinh dưỡng do Ngôi nhà Tuổi trẻ (Hà Nội) tổ chức tại Khánh Hòa. Đã tổ chức 03 Hội thảo xây dựng kế hoạch phát triển chương trình chăm sóc sức khỏe người dân tộc thiểu số và giới; tổ chức 02 hội thảo huy động cộng đồng vào việc nâng cao sức khỏe; tổ chức 03 lớp đào tạo kỹ năng truyền thông về sức khỏe và dinh dưỡng lồng tiếng dân tộc thiểu số cho huyện Khánh Vĩnh (02 lớp), Khánh Sơn (01 lớp) cho 114 người, trong đó 105 nữ (92%), dân tộc thiểu số 57 người (50%).
Hoàn thành việc in ấn các sản phẩm truyền thông và giao cho Trung tâm Truyền thông Giáo dục sức khỏe phân phối sản phẩm truyền thông xuống các đơn vị y tế trong ngành.
Cử 03 học viên tham gia 03 lớp đào tạo phòng chống HIV/AIDS cho 186 học viên là cán bộ y tế tuyến huyện/ xã và các công nhân đang tham gia xây dựng các công trình thuộc dự án do Trung ương tổ chức tại Nha Trang.
Đối với hoạt động giảm rào cản tiếp cận quỹ khám chữa bệnh người nghèo, Ban quản lý Dự án tỉnh đã cử cán bộ y tế chủ chốt tham gia các khóa đào tạo triển khai Luật Bảo hiểm y tế, phương thức thanh toán và truyền thông bảo hiểm y tế; đào tạo tại tỉnh 142 học viên; triển khai kế hoạch truyền thông về Đề án thực hiện lộ trình tiến tới bảo hiểm y tế toàn dân giai đoạn 2012-2015 và 2020; tổ chức mít tinh ngày Bảo hiểm Y tế Việt Nam 01/7/2014; tổ chức 08 lớp tập huấn kỹ năng truyền thông bảo hiểm y tế cho 8 huyện, thị, thành phố với 242 học viên, trong đó 160 nữ (66%), dân tộc thiểu số 15 người (6,2%), kinh phí thực hiện là gần 230 triệu đồng. Thực hiện các hoạt động truyền thông bảo hiểm y tế về Đề án thực hiện lộ trình tiến tới bảo hiểm y tế toàn dân giai đoạn 2012-2015 và 2020 (in tài liệu, đĩa DVD, thực hiện trang website, giám sát, đánh giá…).
Một thành phần quan trọng khác dự án ADB đã triển khai là tăng cường năng lực quản lý hệ thống y tế tuyến tỉnh; tổ chức các hoạt động nâng cao năng lực quản lý, công tác đấu thầu tư vấn, tham gia đoàn học tập kinh nghiệm tại nước ngoài về hệ thống y tế, quản lý bệnh viện, đổi mới bảo hiểm y tế, quản lý tài chính y tế, nguồn lực y tế.
Ban quản lý Dự án đã chọn cử 34 cán bộ tham gia đào tạo quản lý bệnh viện; 70 cán bộ tham gia đào tạo cải cách hành chính bệnh viện tỉnh, huyện; 90 học viên đào tạo về quản lý chất lượng khám chữa bệnh tuyến tỉnh, huyện.
Đối với công tác cải thiện hệ thống thông tin quản lý y tế, các Bệnh viện Y học Cổ truyền- Phục hồi Chức năng, Bệnh viện Vạn Ninh đã được tiếp nhận các trang thiết bị công nghệ thông tin, hệ thống phần mềm HMIS với tổng giá trị hơn 1 tỷ đồng; phần mềm MIS tại văn phòng dự án tỉnh trị giá gần 158 triệu đồng.
Nhận xét về sự thay đổi ý thức và hành vi của người dân trong bảo vệ sức khỏe, BS.CKII Bùi Xuân Minh- Giám đốc Sở Y tế cho biết “ Người dân hài lòng với các dịch vụ y tế được cung cấp; cơ sở vật chất khang trang, trang thiết bị hiện đại, phù hợp với từng tuyến y tế, cán bộ y tế được đào tạo và đào tạo lại chuyên môn góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ. Năng lực quản lý cán bộ y tế tại các cơ sở y tế được cải thiện, tăng cường chất lượng dịch vụ y tế. Sự tham gia của cộng đồng trong công tác truyền thông giáo dục sức khỏe và dinh dưỡng cho người dân tộc thiểu số; kỹ năng truyền thông bảo hiểm y tế cho các đơn vị y tế đã thay đổi hành vi, hệ thống y tế thôn bản, tư vấn về sức khỏe làm cho sự tiếp cận của người dân với dịch vụ chăm sóc sức khỏe thiết hợp. Qua đó, người dân tin tưởng hơn trong công tác khám, chữa bệnh ở y tế cơ sở; bệnh nhân đến Phòng khám Đa khoa khu vực, bệnh viện huyện ngày càng đông hơn giúp giảm tải ở tuyến trên.”
BS.Bùi Xuân Minh cũng đã cho biết về kinh nghiệm trong quá trình triển khai dự án, đó là nhu cầu, nguồn lực khớp nhau và giám sát chặt chẽ thường xuyên là yếu tố quan trọng tạo nên sự thành công của việc triển khai. Nâng cấp xây dựng cơ sở vật chất phù hợp với văn hóa địa phương và cần có định hướng bảo trì, bảo dưỡng định kỳ.
Trong quá trình thực hiện dự án, sự phối hợp giữa đơn vị sử dụng và Ban quản lý Dự án tỉnh trong quản lý dự án là yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc đảm bảo tiến độ chất lượng của dự án.
Qua thực hiện dự án vốn vay, Ban quan lý Dự án tỉnh có kinh nghiệm thêm về các hoạt động, thủ tục thực hiện đối với dự án vốn vay. Trong quá trình thực hiện dự án, cần phối hợp nhiều cơ quan từ Trung ương trong việc hướng dẫn chi tiết các hoạt động thực hiện của dự án ngay từ đầu dự án để thống nhất chung cho các tỉnh dự án trong suốt quá trình thực hiện dự án đạt hiệu quả cao; phối hợp giữa các cơ quan Trung ương với các Sở, ngành địa phương và các đơn vị thụ hưởng để giải quyết vướng mắc. Việc phối hợp với các cơ quan càng tốt thì việc thực hiện dự án càng thuận lợi.
Dự án đã chú trọng việc đào tạo hệ thống cán bộ tuyến huyện, xã, thôn/bản phù hợp với trình độ chuyên môn, trình độ hiểu biết, phù hợp với phong tục tập quán của người dân.
Vấn đề về giới cần chú trọng hơn nữa trong thiết kế các hoạt động nội dung dự án; đối với công tác xây dựng cơ sở hạ tầng và tiến độ thi công được đảm bảo sẽ đáp ứng kịp thời nhu cầu của địa phương.
Việc tổ chức kế hoạch thực hiện khoa học, có tính ưu tiên đã tạo kết quả tốt. Việc giải ngân được thực hiện theo từng giai đoạn để phù hợp với tình hình cân đối ngân sách ở địa phương. Các hoạt động tham mưu những vấn đề cấp thiết của các Sở, ban ngành là cần thiết để có những quyết sách kịp thời cho việc thực hiện dự án hiệu quả. Chú trọng việc đẩy mạnh công tác xã hội hóa cũng góp phần giúp cho các hoạt động của dự án có hiệu quả hơn.
Ngô Thanh